᾿Εσεῖς οἱ Κύπριοι εἶστε χαζοκύπριοι (μακαριστός Γέρων Θεόκλητος Διονυσιάτης )

Ο ΠΑΠΑΣ ΜΑΣ ΑΝΟΙΓΕΙ ΤΑΣ ΑΓΚΑΛΑΣ ΤΟΥ ΚΙ ΕΜΕΙΣ ΠΕΦΤΟΥΜΕ ΣΤΑ ΦΙΛΟΣΤΟΡΓΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ

Αυτές τίς μέρες είμαι στήν πατρίδα μου, στόν τόπο που γεννήθηκα, στήν Κύπρο. Καί η δική μου επίσκεψη συνέπεσε με τήν επίσκεψη του αρχηγού του κράτους του Βατικάνού, του Ποντίφηκα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. Καί σήμερα βρισκόμενος στο πατρικό μου, παρακολούθησα στήν τηλεόραση την υποδοχή του.

Τον υποδέχθηκε στο αεροδρόμιο της Πάφου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, εκφωνήθηκαν ομιλίες καί κατευθύνθηκαν στήν στήλη του δαρμού του αποστόλου Παύλου. Πραγματοποιήθηκε οικουμενιστική τελετή καί πάλιν ο Πάπας εκφώνησε ομιλία.

Οι Κύπριοι τον περίμεναν καί τον υποδέχθηκαν ως Μεσσία, ως τον από μηχανής Θεόν που θα συμβάλει στήν λύση του Κυπριακού. Καί άρχισαν διάφοροι (άσχετοι καί αδαείς) να τονίζουν την σημασία της επισκέψεως, την ιστορικότητα του πράγματος,την μεγάλη τιμή!

Όμως ο Πάπας στις δύο πρώτες ομιλίες της επισκέψεώς του, δεν μίλησε γιά κατοχή, δέν μίλησε γιά εισβολή, δεν μίλησε γιά προσφυγιά, δεν μίλησε γιά βεβήλωση καί καταστροφή τών ναών, δεν μίλησε γιά το ξεπούλημα των θρησκευτικών θησαυρών. Δεν μίλησε γιά Τούρκους εισβολείς καί τουρκική κατοχή. Καί αρχή άνδρα δείκνυσι. Φαίνεται πως η δολοφονία του Επισκόπου της Αττάλειας έπιασε τόπο. Ο Πάπας πήρε το μήνυμα. Γι΄ αυτό καί συγκλονίστηκε, όπως δήλωσε. Με άλλα λόγια όλα είναι καλά σχεδιασμένα, δέν υπάρχουν τυχαία ή ασήμαντα γεγονότα σε τέτοιες περιστάσεις. Καί το παραμικρό έχει την σημασία του. Καί πριν καί κατά καί μετά.

Όμως, παρόλο που είμαι υπέρ του Διαλόγου, αναρωτιέμαι είς επήκοον πάντων σε σχέση με αυτή την επίσκεψη.

Πότε ο γυναικοπρόσωπος Πάπας βοήθησε τον Ελληνισμό καί τήν Κύπρο;

Όταν στα χρόνια της πικράς δουλείας των Γάλλων, των Βενετών καί τών Γενουατών ο Πάπας μείωσε τους Επισκόπους σε τρείς απομακρύνοντας τους από τις έδρες τους με το διάταγμα γνωστό ως Βούλα Κύπρια;

Όταν αποκρισάριος του έκλεισε τον ορθόδοξο κλήρο στον λατινικό καθεδρικό ναό της Αγίας Σοφίας προσπαθώντας να τους εκλατινίσει με την βία καί ο λαός όταν το αντελήφθηκε, σύμφωνα με τον μεσαιωνικό χρονογράφο Λεόντιο Μαχαιρά, εστασίασε καί έθραυσε τις πύλες του ναού ελευθερώνοντας τον ορθόδοξο κλήρο;

Όταν ο λατινικός κλήρος βασάνισε τους δεκατρείς μοναχούς εκ των Μονών Καντάρας καί Μαχαιρά λόγω της διαφωνίας τους γιά τα άζυμα δένοντας τους σε άλογα καί σέρνοντας τους γυμνούς στα χαλίκια της κοίτης του χειμάρρου του Πεδιαίου καί στο τέλος καίγοντας τους;

Όταν οι Ναΐτες ιππότες διαφέντευαν από το κάστρο τους στην Λεμεσό την Κύπρο (καί αργότερα πούλησαν το νησί καί τους κατοίκους);

Όταν ο ορθόδοξος κλήρος υπήχθηκε διοικητικά στους Λατίνους επισκόπους;

Η Μαρωνίτικη κοινότητα όμως, που υπάγεται στον Πάπα, γιατί δέν διώχθηκε από τους Τούρκους; Δεν γνώρισαν αυτοί προσφυγιά, δεν τους έδιωξαν από τα χωριά τους, όποτε θέλουν μπορούν να πάνε. Ήταν οι μόνοι που περνούσαν ανενόχλητοι τα σύνορα της εισβολής.

Πότε λοιπόν μας βοήθησε ο Πάπας; Πότε μας βοηθήσατε Αγιώτατε;

Όταν εσείς, ένας κληρικός, Αγιώτατε, φοβάστε να πείτε την αλήθεια; Όταν εσείς, ένας Επίσκοπος, καί ειδικά εσείς ως Προκαθήμενος της πρεσβυτέρας Ρώμης, ο αντιπρόσωπος του Χριστού επί της γής όπως αποκαλείτε τον εαυτό σας, δεν ζητάτε συγχώρηση, δεν στηλιτεύετε το άδικο καί δεν καταγγέλετε την εισβολή καί την κατοχή που υφίσταται η Κύπρος τι ακριβώς περιμένουμε από εσάς; Τις προσευχές σας;

Πότε μας βοήθησε ο Πάπας Μακαριώτατε; Αφού τον καλωσορίσατε στήν νήσο των μαρτύρων, πάρτε τον Πάπα να προσκυνήσει τους δεκατρείς οσιομάρτυρες. Θα πάει; Είμαι σίγουρος ότι ξέρει γιά αυτούς, καλό είναι καί οι Κύπριοι να ξέρουν γιά αυτούς καί να παραδειγματίζονται.

Καί πως περιμένετε εξοχώτατε Πρόεδρε κ. Χριστόφια να μας βοηθήσει; Αφού οι Κύπριοι πολιτικοί συμπεριφέρονται σαν τσαρλατάνοι χωρίς κανείς από αυτούς να γνωρίζει τι θέλει. Ρωτήστε τους τί θέλουν να γίνει με το Κυπριακό, τι λύση προτείνουν; Δεν αντιληφθήκατε ότι κανείς πλέον δεν παίρνει τους πολιτικούς της Κύπρου στά σοβαρά;

Αλλά ως συνήθως θα καταφύγουμε στά γνωστά. Αγαπολογία, εμετικές υποκλίσεις, γλοιώδη χειροφιλήματα, υποκριτικά χαμόγελα, κούφιες αβρότητες, ευρωπαϊκή ευγένεια. Καί δεν μας φτάνουν αυτά, πρέπει να ακούμε την κάθε τηλεκατίνα καί τον κάθε άσχετο της κυπριακής τηλεοράσεως, που δεν ξέρουν να κάνουν τον σταυρό τους καί προς τα που πέφτει η πόρτα της εκκλησίας, αλλά θα μας αναλύσουν τις θεολογικές καί δογματικές διαφορές φανερώνοντας το δυσθεώρητον βάθος της ταλαιπώρου ασχετοσύνης τους.

Καί γιά να συμπληρώσω τον τίτλο, είναι κάτι που μου έλεγε ο μακαριστός Γέροντας Θεόκλητος ο Διονυσιάτης καί πάντοτε έσκαγα στά γέλια. «Τέκνο, εσείς οι Κύπριοι είστε χαζοκύπριοι.» Έσκαγα στά γέλια γιατί ό κατά Θεόν σοφός καί άγιος Γέροντας είχε δίκαιο!

(Ιερομόναχος Διόδωρος Αγιορείτης - Απόψεις για τη Μονή Βατοπαιδίου )

ἀναδημοσίευση:http://aktines.blogspot.com

Βασικά χαρακτηριστικά τῆς κυπριακῆς διαλέκτου

 ῾Η παροῦσα ἀνάρτηση ἀφιερώνεται στούς Κύπριους συμπατριῶτες μας. ῞Οπως βλέπουμε στό ἄρθρο πού ἀκολουθεῖ ἡ κυπριακή διάλεκτος διέσωσε (ὅπως καί ἡ ποντιακή) πάρα πολλούς ἀρχαϊκούς τύπους, κάτι πού δείχνει τήν ἀδιάκοπη διαδρομή τοῦ ἑλληνισμοῦ.

A.Φωνολογικά χαρακτηριστικά
1) Διατήρηση της προφοράς των διπλών συμφώνων (εκτός από το -ρρ-), αλλά και υστερογενής διπλασιασμός απλών συμφώνων, συνήθως σε ενδοφωνηεντική θέση και στο ληκτικό τέρμα -ννω των ρημάτων (λ.χ. άλ-λος, άμ-μος, βράσ-σω, αλ-λάσ-σω – σήμ-μερα, ποτ-τέ, πίν-νω, γκρεμ-μός) ή μεταξύ λέξεων (λ.χ. απ-πέξω, ταμ μάδκια «τα μάτια»).

Σημείωση: Η ανάπτυξη υστερογενών διπλών φαίνεται ότι έχει την αφετηρία της στην ελληνιστική εποχή, όταν ακόμη διετηρείτο η προφορά των διπλών συμφώνων στον ελληνόφωνο κόσμο (άποψη Seiler και Καραναστάση).

2) Διατήρηση του τελικού -ν των ονομάτων (κυρίως) και των ρημάτων τής μεσαιωνικής Ελληνικής (λ.χ. χαρτίν, τραπέζιν, βουνόν, αιτιατική θάλασ-σαν, ταμίαν, τέθκοιαν ημέραν, ρήματα (α)δονούσεν, τραυούμεν, έλαμνεν, εν νοδκιά «είναι ομίχλη [νοτιά]»), αλλά και ανάπτυξή του σε άλλες θέσεις, χωρίς ιστορική βάση (λ.χ. πρόγραμ-μαν, γ΄ πρόσ. εξέβην).

3) Αφομοίωση του ερρίνου με τους άηχους κλειστούς φθόγγους, με αποτέλεσμα τον σχηματισμό νέων διπλών συμφώνων (λ.χ. αθ-θός < ανθός, νύφ-φη < νύμφη, συχ-χωρώ < συγχωρώ, ακάθ-θα < ακάνθα). Το φαινόμενο λειτουργεί επίσης μεταξύ λέξεων (λ.χ. εδ δακ-κάν-νει «δεν δαγκώνει», εθ θέλω «δεν θέλω»). 4) Σίγηση των ενδοφωνηεντικών β, γ, δ (ηχηρών διαρκών) και κατόπιν συχνή συγχώνευση των φωνηέντων ή έκκρουση του ασθενεστέρου (λ.χ. φοούμαι «φοβούμαι», μαειρεύκω «μαγειρεύω», τριυρίζω, γάαρος < γάδαρος, ετσά < ετσιδά). 5) Εκτεταμένη ουράνωση και δασύς τσιτακισμός τού κ σε [tš], καθώς και προσθίωση του χ σε [š] προ των φωνηέντων /e, i/ (λ.χ. τšεφαλή, τšυώνιν «κυδώνι», χαρτšίν < χαλκείον, παšά <353> βd/βτ, γδ > γτ, ργ/ρχ > ρg/ρκ (λ.χ. αρκή < αρχή, αρκάντžελος < αρ-χάγγελος, κόβκω < κόβγω, γτύννω < (ε)γδύννω < εκδύω) και αφομοίωση ηχηρότητας των συμφωνικών συμπλεγμάτων χρ > γρ, φρ > βρ, φλ > βλ, θρ > δρ (λ.χ. Γριστούγεν-να, βρίσσω «σωπαίνω» < φρίττω, δρέφει «επουλώνει, γιαίνει» < θρέφει). 

 Β. Μορφοσυντακτικά χαρακτηριστικά 
1) Διατήρηση των ληκτικών επιθημάτων -ουσιν και -ασιν στο γ΄ πληθυντικό πρόσωπο του ενεστώτα και μέλλοντα (το -ουσιν) και του αορίστου (το -ασιν). Πρόκειται για αξιοσημείωτο αρχαϊσμό τής διαλέκτου (λ.χ. κλώθουσιν, φεύκουσιν, αναστενάξασιν, εχαθήκασιν). Ωστόσο, και τα επιθήματα -ουν και -αν της Νεοελληνικής Κοινής επιδίδουν με αυξανόμενο ρυθμό. 
2) Εκτεταμένη παρουσία τού ρηματικού παραγωγικού επιθήματος -ίσκω, είτε επειδή διατηρήθηκε από παλαιότερη φάση τής γλώσσας είτε από κατ’ αναλογίαν σχηματισμό με βάση το αοριστικό θέμα. Προσδίδει στο ρήμα εναρκτική ή θαμιστική σημασία (λ.χ. κριν-ίσκω, μειν-ίσκω, φαν-ίσκω «υφαίνω», ταντžυν-ίσκω < ταγγός). 
3) Διατήρηση αξιοσημείωτων αρχαϊσμών στον παρατατικό των πρώην συνηρημένων ρημάτων (λ.χ. θωρώ: εθώρουν, εθώρες, εθώρεν…) και παραμονή τού τόνου στην προπαραλήγουσα στη μέση φωνή των προπαροξύτονων ρημάτων (λ.χ. šαίρουμαι: εšαίρουμουν, εšαίρεσουν, εšαίρετουν…, ρέουμαι < ορέγομαι: ερέουμουν, ερέεσουν, ερέετουν…, αλλάσσουμαι: αλλάσσουμουν, αλλάσσεσουν, αλλάσσετουν…, βάλλουμαι: εβάλλουμουν, εβάλλεσουν, εβάλλετουν, έρκουμαι: έρκουμουν, έρκεσουν, έρκετουν…). 
4) Επίταξη του εγκλιτικού μετά το ρήμα, όπως συμβαίνει και με άλλα νησιωτικά ιδιώματα (λ.χ. έδοξέν μου «μου φάνηκε», λαχαίννει του, έωκέν μας «μας έδωσε», λαλεί του «του λέει»). 
5) Χρήση τού άρθρου τα ως αναφορικής αντωνυμίας με σημασία «αυτά που, τα οποία» (λ.χ. τα γρικώ στ’ αφθιά μου, θαρρώ ζυγώνουσί με «αυτά που ακούω στα αφτιά μου, θαρρώ πως με ζυγώνουν»). 
6) Χρήση τής εμφατικής άρνησης ’εν τžαι (<8217> θελ’ να > θεν’ να > εν να, για τον σχηματισμό τού διαρκούς και του στιγμιαίου μέλλοντα (λ.χ. εν να κλαίω – εν να κλάψω).

Κλίση τού ρήματος είμαι σε ενεστώτα και παρατατικό: (ενεστώτας) είμαι, εί-σαι, είναι / έναι / έν(ι), είμαστιν, είσαστιν, είναι / έναι / έν(ι), (παρατατικός) ήμουν, ήσουν, ήτουν / ήταν, ήμαστιν, ήσαστιν, ήτουν / ήταν).

Γ. Λεξιλογικά χαρακτηριστικά
Εξαιτίας των διαφόρων γλωσσικών στρωμάτων που ανά τους αιώνες συνδέθηκαν με το νησί τής Κύπρου, μπορούμε σήμερα να εντοπίσουμε τις ακόλουθες χαρακτηριστικές λεξιλογικές ομάδες, πέρα από το λεξιλόγιο που είναι κοινό κτήμα με τις υπόλοιπες διαλέκτους και με την Κοινή:

1) Αρχαϊσμοί: Αξιοσημείωτος είναι ο λεξιλογικός πλούτος που διασώζει στοιχεία από την αρχαία και ελληνιστική εποχή τής Ελληνικής. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: άφτω «ανάβω» (< άπτω), φτείρα «ψείρα» (< αρχ. φθείρ, -ρός), šοίρος (< χοίρος), ποζέγνω (< αρχ. ἀποζεύγνυμι), δρόπης (< ελνστ. ὑδρόφις, -εως), καμμώ «κλείνω τα μάτια» (< αρχ. καμμύω), κίλλης «μικρόσωμος γάιδαρος» (λ. τής αρχ. Κυπριακής), ροθέσιν (< αρχ. ὁροθέσιον), ορτσούμαι «χορεύω» (< αρχ. ὀρχοῦμαι), ξαργκώ «μένω αδρανής» (< αρχ. ἐξαργῶ). 
2) Ιδιωματισμοί: Σε αυτούς περιλαμβάνονται λέξεις και φράσεις γνωστές στον ελληνόφωνο κορμό, οι οποίες όμως έχουν αποκτήσει εντελώς διακριτή σημασία και χρήση. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: γέν-νημαν ήλιου «ανατολή», χαρτωμένος «αρραβωνιασμένος» (από το χαρτί τού προικοσυμφώνου), χαρκούμαι «νομίζω» (< θαρρούμαι), στρούθος «σπουργίτης», κούκ-κουρον «παξιμάδι» (υποκορ. τού ουσ. κόκκος), μιτά μου «μαζί μου». 
3) Παλαιά Γαλλικά δάνεια: Λέξεις τής παλαιάς Γαλλικής και των διαλέκτων της εισήλθαν μεταξύ τού 12ου και του 14ου αιώνα, καθιστώντας την Κυπριακή διάλεκτο μοναδική από αυτή την άποψη στον ελληνόφωνο κόσμο. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: τσαέρα «καρέκλα» (< προβηγκ. chaira), τσαΐνα «αλυσίδα» (< προβηγκ. chaina), βλαντζίν «συκώτι» (< παλ. γαλλ. flanc), κουμανταρία «γλυκό κρασί τής Κύπρου» (< παλ. γαλλ. vin de commanderie «κρασί τού τάγματος Commanderie των Ιωαννιτών ιπποτών»), κουμουδκιάζω «ετοιμάζω ταφή νεκρού» (< προβηγκ. accoumoudar), κουφουρκιάζω «παρηγορώ» (< προβηγκ. coumfortar), μίζαρον «σάβανο» (< παλ. γαλλ. mise à mort). 
4) Τουρκικά δάνεια: Οι τουρκικές λέξεις είναι πολυάριθμες και απαντούν προσαρμοσμένες στα μορφολογικά σχήματα της διαλέκτου. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: άσκοσ-σου «μπράβο» (< așk olsun), ζατ-τίν «έτσι κι αλλιώς» (< zatî), ζϊαφέτ-τιν «συμπόσιο» (< ziyafet), καΐšιν «παγίδα» (< kayıș), κκουšμάς «κουβέντα» (< konușma), μέσελα «δηλαδή;» (< mesele). 
5) Ιταλικά και Βενετικά δάνεια: Η περίοδος της Ενετοκρατίας άφησε αξιοσημείωτα ίχνη στη διάλεκτο. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: βαντζάρω «προχωρώ» (< avanzare), γάρπος «καμάρι» (< garbo), ζόπ-πος «αδέξιος» (< zoppo), κάστϊον «βάσανο» (< castigo), κουρτέλ-λα «μαχαίρι» (< coltella), πιν-νιάδα «πήλινη χύτρα» (< pignada). 

6) Αγγλικά δάνεια: Οι αγγλικές λέξεις έχουν εισέλθει από την περίοδο της αγγλοκρατίας και διευρύνουν έκτοτε διαρκώς την παρουσία τους στο λεξιλόγιο της διαλέκτου, πράγμα που προωθείται από τη διαρκώς ενισχυόμενη επιρροή τού αγγλόφωνου κόσμου στη νήσο. Όσες έχουν προσαρμοστεί μορφολογικά υπέστησαν αξιοσημείωτη αλλοίωση. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: φούρπ’ος «ποδόσφαιρο» (< football), σέντερ «αποστολέας (αλληλογραφίας)» (< sender), τšαρτšάρω «χρεώνω» (< charge), τρενάρω «εκπαιδεύω» (< train). Χαρακτηριστικός άγγλισμός είναι επίσης το ρ. απολογούμαι, που έχει αποκτήσει τη σημ. "ζητώ συγγνώμη" με επίδραση του ελληνογενούς αγγλ. apologise. 

 
Πηγή:http://i-diadromi.blogspot.com