Μά γιατί ᾿Αρχαῖα ῾Ελληνικά;-ἀπαντοῦν οἱ νέοι τοῦ πειραματικοῦ Γυμνασίου Πανεπιστημίου Κρήτης-μέ τόν δικό τους τρόπο (video)

῾H ῾Ελληνική γλῶσσα «ξαναζεῖ» στήν ᾿Ιταλία!

᾿Οδυσσεύς τοῦ Klision: Δεῖτε πῶς λειτουργεῖ διαχρονικά ὁ παπισμός ὁλοκληρωτισμός, ὁ ὁποῖος δέν σέβεται δόγματα, ἐθνικές γλῶσσες καί ὁτιδήποτε ἄλλο ἔχει σχέση μέ τόν πολιτισμό, προκειμένου νά ἐπιβληθεῖ. ῾Η ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται καί μᾶς διδάσκει. ῎Ας τήν ἀκούσουμε...

“Με τους Τούρκους διατηρήσαμε και τη γλώσσα και την Ορθοδοξία. Τι θα γινότανε, όμως, αν γινότανε η ένωση των Εκκλησιών, όπως ήθελε η Σύνοδος της Φλωρεντίας το 1439”

Πεμ, 11/10/2007 – 21:33

Είναι γνωστό ότι στην αρχαία εποχή εγκαταστάθηκαν στην Κάτω Ιταλία και τη Σικελία πολλοί Έλληνες και εδημιούργησαν εκεί αξιοθαύμαστο πολιτισμό και η περιοχή αυτή ονομάστηκε Μεγάλη Ελλάδα. Τα ονόματα των πόλεων που ίδρυσαν εκεί σώζονται σήμερα άλλα αυτούσια και άλλα παραλλαγμένα. Π.χ. η Μεσήνη-Μεσίνα, η Νάξος έμεινε αυτούσιο το όνομα χωρίς παραλλαγή, η Κατάνη έγινε Κατάνια, το Ρήγιον έγινε Ρέτζιο, το Ταυρομένιον έγινε Ταορμίνα, η Σύβαρις, Σιμπάρι, το Βρινδίσιον έγινε Πρίντεζι, ο Ακράγας έγινε Αγκριγκέντο κ.λπ., κ λπ.
Εκτός από τους αρχαίους, εγκαταστάθηκαν Έλληνες εκεί και στους βυζαντινούς χρόνους, αλλά και στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας, όταν για διάφορους λόγους έβρισκαν εκεί καταφύγιο.
Με την πάροδο του χρόνου άρχισε ο εκλατινισμός της Νοτίου Ιταλίας και της Σικελίας. Για πολύ καιρό η λατινική και η ελληνική γλώσσα συνυπήρχαν και οι κάτοικοι ήταν δίγλωσσοι, με τη διαφορά ότι η Θρησκεία, τα Γράμματα και οι Τέχνες διατήρησαν τον ελληνικό χαρακτήρα τους. Ο εκλατινισμός όμως της Απουλίας και της Καλαβρίας εμποδίστηκε από τον ελληνικό πληθυσμό των μεγάλων παραλιακών πόλεων, γιατί υπήρξε ισχυρότατη η πολιτική και πολιτισμική ελληνική παράδοση. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στη Ρώμη και σε όλες τις μεγάλες πόλεις του ρωμαϊκού κράτους εδιδάσκονταν τα ελληνικά Γράμματα, η Φιλοσοφία, η Ρητορική Τέχνη,η Μουσική κ.λπ. από Έλληνες, που προέρχονταν από την Ελλάδα ή τη Μεγάλη Ελλάδα.
Κατά την περίοδο της Εικονομαχίας (9ος αιώνας) η Νότιος Ιταλία κατακλύστηκε από μοναχούς του Βυζαντίου, τους λεγομένους βασιλιανούς μοναχούς (monahi vasiliani), οι οποίοι ίδρυσαν μοναστήρια, έκτισαν βυζαντινούς ναούς, που σώζονται μέχρι σήμερα. Οργάνωσαν τα λεγόμενα Scriptoria, δηλαδή τα γνωστά Εργαστήρια, όπου ένας μεγάλος αριθμός καλλιγράφων εργαζόταν για την αντιγραφή και πολλαπλασιασμό χειρογράφων θρησκευτικού, επιστημονικού και ποικίλου άλλου περιεχομένου και διέδωσαν την ορθοδοξία στην περιοχή.
Ακόμη και μετά την κατάκτηση της νοτίου Ιταλίας από τους Νορμανδούς (10ος - 11ος αι.) η ελληνική γλώσσα και οι ελληνικές παραδόσεις κυριαρχούσαν στην περιοχή. Αργότερα με τη Διασπορά και την έξοδο των Ελλήνων προς τη Δύση, κυρίως των ανθρώπων των Γραμμάτων, αναζωογονούνται οι ελληνικές σπουδές και παρατηρείται το φαινόμενο του Ουμανισμού και στη συνέχεια της Αναγέννησης των Κλασσικών Γραμμάτων στην Ιταλία και στην Ευρώπη.
Από την εποχή αυτή και στο εξής, βρίσκουμε αμιγή ελληνικά χωριά στην Καλαβρία και στην Απουλία, που δημιουργήθηκαν και στηρίχτηκαν στην ύπαρξη μερικών πολύ παλαιοτέρων πυρήνων ελληνισμού. Αυτά τα χωριά με την πάροδο του χρόνου έγιναν δίγλωσσα και σήμερα μερικές μειονότητες μόνον ομιλούν ελληνικά, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, όπως π.χ. το χωριό Γαλλιτσιανό, όπου όλοι οι κάτοικοι ομιλούν ελληνική διάλεκτο.
Στην Απουλία, στην περιοχή που ονομάζεται Salento, τη λεγόμενη Grecia, υπάρχουν τα εξής ελληνόφωνα χωριά: Calimera, Castrignano dei Greci, Coriglano d’ Otranto, Martano, Martignano, Soleto, Sternatia, Zollino. Βρίσκονται όλα σε πεδινή και εύφορη περιοχή, επικοινωνούν δε μεταξύ τους και με τα μεγάλα αστικά κέντρα με καλό οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο.
Στην Καλαβρία, στην περιοχή που ονομάζεται Bovesia, τα ελληνόφωνα χωριά των λεγομένων Grecanici, όπου τον 19ον αιώνα κυριαρχούσε η ελληνική γλώσσα, είναι: Bova, Gallicino, Roccaforte del Greco, Chorio di Roccaforte, Rochudi, Chorio di Rochudi, Candofuri. Στην παραλιακή κωμόπολη Bova Marina, που δημιουργήθηκε ως επί το πλείστον από την κάθοδο κατοίκων του χωριού Bova, ιδρύθηκε και λειτουργεί σήμερα το Ινστιτούτο Ελληνοφώνων Σπουδών.
Θαυμαστό γεγονός στο πέρασμα των αιώνων είναι, ότι οι πληθυσμοί αυτών των περιοχών διατήρησαν το γλωσσικό τους ιδίωμα, που στην Καλαβρία ονομάζεται Grecaniko και την Απουλία Grico. Η γλώσσα των Ελληνοφώνων της Καλαβρίας και της Απουλίας είναι η Ελληνική. Για αιώνες μιλήθηκε, γράφτηκε, διδάχτηκε και επομένως εξελίχτηκε και έχει τη δική της ιστορική πορεία και διαδρομή. Έτσι, από την αρχή, σχεδόν, του περασμένου αιώνος μέχρι σήμερα έχουν γίνει μελέτες εξαιρετικού ενδιαφέροντος και πολλές ακόμη απομένουν να γίνουν στο μέλλον γλωσσολογικού, λαογραφικού, ιστορικού και φιλολογικού περιεχομένου.
Από το 1565 και μετά η ελληνική γλώσσα των περιοχών αυτών δέχτηκε ένα φοβερό πλήγμα, γιατί καταργήθηκε κάθε λατρεία που δεν υπήκουε στο καθολικό δόγμα και τους παπικούς κανόνες. Έτσι, η ορθόδοξη παράδοση της Νότιας Ιταλίας και επομένως και η ελληνική γλώσσα, αφού απαγορεύτηκε η ανατολική ορθόδοξη λειτουργία, αντικαταστάθηκε από τη λατινική.
Σκληροί υπήρξαν οι αγώνες των Ελληνοφώνων για να διατηρήσουν τη λατρεία τους και τη γλώσσα τους. Το τελευταίο γραπτό μνημείο σε ελληνική γλώσσα είναι το 1574 και γράφτηκε στη Bova, από τον Colucci (Nικολάκη) Garino. Είναι το ανάθεμα εναντίον του (καθολικού) επισκόπου της Bova, του Κυπρίου Σταυριανού, επειδή επέβαλε στους κατοίκους την καθολική λατινική λειτουργία, καταργώντας την ορθόδοξη, αφού πρώτα συνεννοήθηκε με ορισμένους προύχοντες της πόλης. Από τότε στους Ελληνόφωνους γραπτά ελληνικά κείμενα βρίσκουμε μόνον με λατινικούς χαρακτήρες, ενώ διαιωνίζεται η προφορική παράδοση της ελληνικής γλώσσας.
Ένα άλλο βαρύ πλήγμα δέχτηκε η ελληνική γλώσσα των Ελληνοφώνων στη διάρκεια του ιταλικού φασισμού στο διάστημα 1922-1942, όταν απαγορεύτηκαν οι διάλεκτοι σε όλη την Ιταλία και επιβλήθηκε η κοινή Ιταλική της Τοσκάνης. Στους Ελληνόφωνους έλεγαν ότι γρυλίζουν και πρέπει να ντρέπονται για το ιδίωμά τους.
Τελευταία παρατηρείται μια αντίστροφη τάση στους Ελληνόφωνους, δηλαδή μια έντονη διάθεση ανακάλυψης και επιστροφής στις ρίζες, ακόμη μια επίμονη και παθιασμένη προσκόλληση προς οτιδήποτε είναι ελληνικό και μια σοβαρή προσπάθεια ανανέωσης και εμπλουτισμού του γλωσσικού τους οργάνου, με την πρόσληψη νέων στοιχείων της Νεοελληνικής, λέξεων και εκφράσεων.
Ο Οργανισμός για τη Διεθνοποίηση της Ελληνικής Γλώσσας αγωνίζεται επί πολλά έτη για την ενίσχυση των προσπαθειών διατήρησης της ελληνικής διαλέκτου, που ομιλείται με παραλαγές στα ελληνόφωνα χωριά της Απουλίας και της Καλαβρίας.
Ο Ιταλός καθηγητής Κάρμινε Γκρέκο γράφει: Η Γκρήκο διδάσκεται εδώ και πολλά χρόνια στα σχολεία της Σαλεντινής Ελλάδας από ανθρώπους ευαισθητοποιημένους στο πρόβλημα της επιβίωσης της Γκρήκο και ιδιαίτερα σε εκείνα τα σχολεία που διδασκόταν και η Ελληνική Γλώσσα με δασκάλους απεσταλμένους από το Ελληνικό Κράτος.
Ωστόσο μόνον τα τελευταία 5 χρόνια, η Γκρήκο διδασκόταν συστηματικά σε όλα τα σχολεία της Σαλεντινής Ελλάδας. Την πρωτοβουλία για τη διοργάνωση μιας τέτοιας διδασκαλίας είχε η διεύθυνση του διδακτηρίου του Κοριλιάνο και για την ακρίβεια ο Διευθυντής του Λουίτζι Μαρτάνο, ο οποίος πήρε την πρωτοβουλία να δημιουργήσει δίκτυο και να συνεργασθεί με όλες τις Διευθύνσεις των Δημοτικών Σχολείων και των Γυμνασίων της Σαλεντινής Ελλάδας.
Μια ομάδα καθηγητών συνεργάστηκε για να συντάξει ένα σχέδιο, το οποίο υπέβαλε στο Υπουργείο Παιδείας για έγκριση. Έτσι,από το 2002 το Ιταλικό Υπουργείο Παιδείας επιχορηγεί όλα τα σχολεία της Σαλεντινής Ελλάδας που συνεργάζονται στο δίκτυο. Γι’ αυτόν τον λόγο τα μαθήματα παρακολουθούν μόνον οι μαθητές που κατοικούν σε Ελληνόφωνους Δήμους και όχι από άλλους Δήμους της Γκραιτσία. Η Γκρήκο είναι υποχρεωτική για όλους τους μαθητές και διδάσκεται εντός του κανονικού ωραρίου.
Η καθηγήτρια του Λυκείου του Κοριλιάνο Ντ’ Οτράντο Μαρία Μαρτσιανό γράφει: Με μεγάλο ενθουσιασμό μιλώ ξανά και ξανά για τη μητρική μου γλώσσα, την Γκρήκο. Υπήρξαν μαύρα χρόνια, στα οποία οι συνάνθρωποί μου, εξαιτίας της χρήσεως αυτής της προγονικής διαλέκτου, υπέστησαν φοβερούς εξευτελισμούς με αδιανόητες υποτιμητικές προσφωνήσεις.
Με τον καιρό, όμως, η κατάσταση άλλαξε. Κάποιος που είχε τη δυνατότητα να σπουδάσει, συνέχισε να εκφράζεται με τη «δική του» γλώσσα, που είχε τόσο καταπολεμηθεί. Έπειτα, τα τελευταία 20 χρόνια, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα πρώτα και εν συνεχεία ο ιταλικός νόμος 482 του 1999, θέσπισε τη νόμιμη αναγνώριση της Ιστορικής και Πολιτιστικής αξίας της μειονοτικής μας Γλώσσας. Πράγματι, αληθεύει η λαϊκή ρήση: «Ο επιμένων νικά!».
Οι δύο Ιταλοί καθηγητές γράφουν και άλλα ενδιαφέροντα πράγματα. Ας αρκεστούμε, όμως, σ’ αυτά. Εκείνο που πρέπει να τονίσουμε ιδιαιτέρως είναι αυτό που είδαμε πιο πάνω: Η παπική Εκκλησία έδειξε τα δόντια της στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία και στην περίπτωση των Ελληνοφώνων της Κάτω Ιταλίας.
Μετά το πλήγμα που δέχτηκε το Βατικανό από τον Λούθηρο και τους άλλους μεταρρυθμιστές συγκάλεσε τη Σύνοδο του Τρέντο (ή Τρίδεντο) το 1545 και διήρκεσε 18 χρόνια (1563). Βασική απόφαση η δίωξη των αιρετικών (Προτεσταντών). Βρήκε τότε την ευκαιρία να χτυπήσει τους Ελληνόφωνους Ορθοδόξους της Κάτω Ιταλίας. Την ηγεσία της Ορθόδοξης Εκκλησίας τότε «έσκιαζε η φοβέρα και πλάκωνε η σκλαβιά». Έτσι, ο Πάπας ανενόχλητος έπραξε αυτό που δεν έκαμαν οι Οθωμανοί κατακτητές στην υπόδουλη Ανατολή. Κατάργησε κάθε λατρεία που δεν υπήκουε στο Καθολικό δόγμα και τους παπικούς κανόνες. Η νότια Ιταλία, άλλωστε τότε περιλαμβάνονταν στο κράτος του Πάπα. Έτσι, η ορθόδοξη παράδοση της νότιας Ιταλίας και επομένως και η ελληνική γλώσσα, αφού απαγορεύτηκε η ανατολική ορθόδοξη λειτουργία, αντικαταστάθηκε από τη λατινική.
Με τους Τούρκους διατηρήσαμε και τη γλώσσα και την Ορθοδοξία. Τι θα γινότανε, όμως, αν γινότανε η ένωση των Εκκλησιών, όπως ήθελε η Σύνοδος της Φλωρεντίας το 1439;

Αναδημοσίευση από τον Π.Λ.
Γράφει: Αθανάσιος Δέμος

῾Η ἑλληνική γλῶσσα καί οἱ ὑπέρμαχοί της στό ἐξωτερικό -Οἱ ξένοι μᾶς βάζουν τά γυαλιά!

Πριν από 15 χρόνια οι Ισπανοί Ευρωβουλευτές επέδειξαν ζήλο για την αρχαία ελληνική γλώσσα, τον οποίο ουδέποτε έδειξαν οι Έλληνες συνάδελφοί τους.

Υπέβαλαν πρόταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για αναγνώριση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας ως διεθνούς γλώσσας. Ονόμασαν μάλιστα την γλώσσα μας «Μητέρα όλων των ευρωπαϊκών γλωσσών», τις οποίες μάλιστα
εχαρακτήρισαν ως «διαλέκτους της ελληνικής γλώσσας!». Απεκάλυψαν δε ότι τα αρχαία ελληνικά είναι η μόνη γλώσσα την οποία...

οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές προχωρημένης τεχνολογίας μπορούν να δεχθούν νοηματικά. Όλες τις άλλες γλώσσες οι υπολογιστές τις απορρίπτουν ως σημασιολογικές, δηλαδή αυθαίρετες.
Ο Ισπανός καθηγητής και Ακαδημαϊκός Φρειδερίκος Σακρέντο το 1996 στο 3ο Παγκόσμιο Γλωσσικό Συνέδριο, που έγινε στο Συνεδριακό Κέντρο της Διεθνούς Ολυμπιακής Ακαδημίας στην Αρχαία Ολυμπία, εδήλωσε: «Η αρχαία ελληνική γλώσσα πρέπει να γίνει η δεύτερη μητρική γλώσσα όλων των Ευρωπαίων γενικώς και ειδικότερα η πρώτη γλώσσα των καλλιεργημένων ατόμων. Εάν η αρχαία ελληνική παιδεία εξανθρώπισε τους θεούς, η αρχαία ελληνική γλώσσα ανύψωσε τον άνθρωπο, ως εάν ήτο ιέραξ, μέχρι τους ουρανούς».
Και συνεχίζει: «Η Ελληνική Παιδεία και ο Ελληνικός Πολιτισμός έγινε παγκόσμιος και οι Ευρωπαίοι δυνάμεθα επιτέλους να λέμε ότι είμαστε Έλληνες από παιδεία και μόρφωση. Διότι, αν εμείς οι Ευρωπαίοι απαρνηθούμε την Ελληνική Παιδεία και την Ελληνική Κλασσική Γλώσσα, απαρνιόμαστε την εθνική μας και ανθρώπινη ουσία».

Σε άλλο σημείο αναφέρει: «Το να μιλά κανείς για Ενωμένη Ευρώπη χωρίς Ελληνική Γλώσσα είναι σαν να μιλούν με έναν τυφλό για χρώματα. Δεν μπορεί να επέλθη μία νέα αναγέννηση εάν δεν πάμε στις πηγές. Εννοούμε σαφώς την Ελληνική Γλώσσα, την οποία ευρίσκομεν μερικώς σε όλες τις γλώσσες του κόσμου, με την μορφήν των επιστημονικών και τεχνικών όρων, αλλά και λέξεων της πνευματικής ζωής, ακόμη και της καθημερινής ομιλίας, διότι αυτή αποτελεί την γεννήτορα γλώσσα των ευρωπαϊκών γλωσσών».
Ο Ισπανός Ακαδημαϊκός και ένας από τους πιο μεγάλους Ελληνιστές της εποχής μας Fransisco Atrados είπε: «Αν δεν ήταν η Ελληνική γλώσσα, η Ευρώπη θα παρέμενε ένα έδαφος πρωτογόνων...».

Τις γλώσσες Γαλλική, Αγγλική, Ιταλική, Ισπανική και Γερμανική τις ονόμασε «κρυπτοελληνικές». Διεκήρυξε δε ότι «Η Ελληνική γλώσσα είναι η πλέον παγκόσμια γλώσσα».
Σε μια ομιλία του είπε: «Τα ελληνικά αποτέλεσαν και αποτελούν ένα ζωντανό γλωσσολογικό κλάδο που ανθεί από μόνος του. Αλλά από την άλλη πλευρά έχει επιδράσει τεράστια, μέσω διαφόρων και περίπλοκων οδών, πάνω στις υπόλοιπες γλώσσες. Τις βοήθησε να μετατραπούν σε εργαλεία σκέψης και λογοτεχνίας. Κατά κάποιον τρόπο, τα ελληνικά επιζούν σε όλες αυτές και τις εμπλουτίζουν καθημερινά. Γιʼ αυτό το λόγο η ελληνική γλώσσα είναι η πλέον παγκόσμια, είναι μια ακόμη γλώσσα με μακρόχρονη παράδοση και ευρεία διάδοση. Αλλά είναι και το πρότυπο ανάπτυξης και ενοποίησης των μοντέρνων γλωσσών».
Στις 2 Δεκεμβρίου 2009, διαβάσαμε με έκπληξη στα «ΝΕΑ» ότι ο Ισπανός καθηγητής Πανεπιστημίου Χουάν Κοντέρχ εδημιούργησε το «Acropolis World News» στο Ίντερνετ, το μοναδικό ειδησεογραφικό μέσο που καταγράφει καθημερινά την επικαιρότητα στα ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ.

Ο ίδιος διηγείται: «Πριν από 8 χρόνια, όταν ακόμη δούλευα στη Βαρκελώνη, είδα πως υπήρχαν μερικές ιστοσελίδες που παρουσίαζαν την επικαιρότητα στα λατινικά. Έψαξα να βρω αν υπήρχε κάτι αντίστοιχο και στα αρχαία ελληνικά και για να πω την αλήθεια εξεπλάγην, όταν διαπίστωσα πως δεν υπήρχε. Έτσι, εδημιούργησα το Acropolis World στο διαδίκτυο.
Σήμερα ο Κοντέρχ είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σεν Άντριους (Αγίου Ανδρέα) στη Σκωτία όπου διδάσκει αρχαία ελληνικά και λατινικά. Η αγάπη του για τα αρχαία ελληνικά γεννήθηκε στο γυμνάσιο και από τότε του έγινε δεύτερη φύση, όπως την αποκαλεί. Άρχισε να διαβάζει τους Έλληνες φιλοσόφους στο πρωτότυπο, τις τραγωδίες, την ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου και τον Ηρόδοτο.
Ο Χουάν Κοντέρχ εξομολογείται: «Έχω έρθει πολλές φορές στην Ελλάδα και πάντοτε με μαγεύουν η Ακρόπολη, η Πλάκα, η Πελοπόννησος, τα νησιά σας. Αλλά δεν θα ξεχάσω ποτέ την επίσκεψη σε ένα μέρος που σπάνια επισκέπτονται οι τουρίστες. έπεισα τους γονείς μου να επισκεφθούμε τις Πλαταιές όπου ήμασταν μόνοι μας. Έκλεισα τα μάτια και προσπάθησα να ακούσω τη φωνή του Παυσανία να ενθαρρύνει τους στρατιώτες του για την επερχόμενη μάχη».
Στην ερώτηση τι ξεχωριστό έχουν τα αρχαία ελληνικά, απάντησε: «Είναι μια γλώσσα που παίζει συνεχώς με το μυαλό σου. Σε βοηθάει να σκεφθείς με τη λογική. Η χρήση του υποθετικού λόγου, η ξεκάθαρη διαφοροποίηση μεταξύ του παρατατικού, του αορίστου και του ενεστώτα. Είναι σαν να συμμετέχεις σε ένα εγκεφαλικό άθλημα.

Ας ιδούμε τώρα πώς συντάσσει τις ειδήσεις στα αρχαία ελληνικά ο Χουάν Κοντέρχ. Πρόκειται για την τρομοκρατική επίθεση στο σιδηρόδρομο Μόσχας - Πετρούπολης που συνέβει πρόσφατα.
Τρομοκρατική προσβολή εν τη Ρωσία.
Τριάκοντα και πέντε άνθρωποι απέθανον εν τη Ρωσία, πολλοί δε άλλοι (περί εκατόν και τριάκοντα) ετρώθησαν. Το «Νιέβσκι Εξ­πρές» σιδηρόδρομος εστί ος εκ της Μοσκβής (1) εις το Πετροβούργον (2) πορεύεται, εν δε τούτω τω σιδηροδρόμω βόμβα ανετίναξεν ο δε ανατιναγμός ούτω δεινός ην ώστε πας ο σιδηρόδρομος εκ της σιδηράς οδού εξέβη, οι εν τέλει (3) ουκ ακριβώς ίσασι τίνες την βόμβαν εις τον σιδηρόδρομον εισέθεσαν, όμως δε ελπίζουσι του διά τάχους (4) ειδέναι.
Όπως βλέπομε, διατηρεί το πολυτονικό ακόμη και την υπογεγραμμένη...
«Όσο πιο πολύ κοιτάζουμε στο παρελθόν, τόσο πιο ικανοί γινόμαστε να κοιτάξουμε στο μέλλον», λέει ο δρ. Κοντέρχ, ο οποίος έχει κάνει το διδακτορικό του στους αρχαίους κλασικούς και έπειτα από τέσσερα χρόνια στην Οξφόρδη ως βοηθός καθηγητής στα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά, διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Σεν Άντριους στη Σκωτία τη σύνθεση του αρχαίου ελληνικού κειμένου. «Τώρα δουλεύω σχετικά με την παγκόσμια ιστορία, με τη φιλοδοξία να μεταφέρω στα αρχαία ελληνικά την ιστορία του κόσμου από τη δημιουργία του Σύμπαντος μέχρι το σήμερα», λέει και χαιρετά σε άπταιστη ερασμιακή προφορά.
Όπως βλέπομε, οι Ισπανοί είναι περισσότερο Έλληνες από πολλούς Έλληνες...

Αθανάσιος Δέμος Πρωϊνός Λόγος

Διαδίκτυο: http://i-diadromi.blogspot.com

Αποθησαυρίζοντας την κλασική γραμματεία - Μια ομάδα φιλολόγων προσφέρει σύγχρονες μεταφράσεις κειμένων προσιτές στο ευρύ κοινό

Toυ Σπύρου Γιανναρᾶ


Ενας από τους πιο κοινούς, ίσως ο κοινότατος, τόπος στη χώρα μας, εκείνος που αναπαράγεται μηχανικά κάθε που θέλουμε να ευλογήσουμε τα γένια μας ως κράτος ή ως μεμονωμένα άτομα, είναι ότι είμαστε οι νόμιμοι και επάξιοι συνεχιστές της αρχαιοελληνικής παράδοσης. Επαιρόμαστε για μια κληρονομιά την οποία όχι μόνο δεν καλλιεργούμε, αλλά εν πολλοίς αγνοούμε.
Είναι γεγονός ότι με εξαίρεση μετρημένες στα δάχτυλα έγκριτες μεταφράσεις, οι ξένες, κυρίως γαλλικές και αγγλικές, κριτικές εκδόσεις αρχαιοελληνικών κειμένων αποτελούσαν μέχρι πρότινος μοναδική οιονεί επιλογή για όποιον Ελληνα ήθελε να εντρυφήσει στους θησαυρούς της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Τα τελευταία χρόνια η κυκλοφορία σύγχρονων και δόκιμων σε γενικές γραμμές μεταφράσεων άλλαξε σε ένα βαθμό το τοπίο. Παρότι σε ό,τι αφορά τον φωτισμό και την ανάλυση των κειμένων, στην κριτική βιβλιογραφία και αρθρογραφία η οποία αποτελεί απαραίτητο δεκανίκι κάθε ουσιώδους και γόνιμης προσέγγισης των κειμένων, οι μη πολύγλωσσοι αναγνώστες παραμένουν εξαιρετικά αδικημένοι.
Μια ομάδα φιλολόγων με μεγάλο μεράκι και αγάπη για τα κείμενα της κλασικής γραμματείας που εδώ και σχεδόν μια δεκαπενταετία εργάζεται προς αυτή την κατεύθυνση, αποτελεί αφανή ελπιδοφόρα εξαίρεση.
Η αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία Παιδείας και Πολιτισμού «Εν Κύκλω», που ιδρύθηκε το 2001, έχει αρχίσει να προσφέρει σημαντικούς καρπούς στον τομέα της Κλασικής Φιλολογίας. Τον Οκτώβριο του 1994 η αναπληρώτρια, σήμερα, καθηγήτρια Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μαίρη Γιόση οργάνωσε και διηύθυνε ένα προαιρετικό σεμινάριο μετάφρασης της τραγωδίας «Αίας» του Σοφοκλή. Η μετάφραση που κυκλοφόρησε το 1998 έφερε τη συλλογική υπογραφή «Εν Κύκλω». Στη συνέχεια, μέλη της ομάδας εκπόνησαν μια σειρά σχολιασμένων μεταφράσεων, οι οποίες κυκλοφόρησαν από τις «Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου» στο πλαίσιο της σειράς «Οψεις».
Συλλογικό έργο
Σήμερα η εταιρεία απαρτίζεται από πτυχιούχους, διδάκτορες και καθηγητές Φιλολογίας, όλοι πρώην φοιτητές (από τρεις διαφορετικές γενιές) της διοργανώτριας του σεμιναρίου για τον «Αίαντα». Συναντήσαμε την ψυχή αυτού του αμιγώς συλλογικού και ανιδιοτελούς εγχειρήματος, την κ. Γιόση και τον λέκτορα Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Κρήτης, κ. Δήμο Σπαθάρα στην έδρα του «Εν Κύκλω» στα όρια Βύρωνα και Καισαριανής. Οι δύο κλασικοί φιλόλογοι μίλησαν για τους στόχους και τον τρόπο εργασίας της ομάδας, αλλά και τις δυσκολίες του δονκιχωτικού επιστημονικού εγχειρήματος.
«Από το 2001 έχουν γίνει μεγάλα άλματα στην Ελλάδα στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ξένη, αλλά και την εσωτερική παραγωγή επιστημονικού έργου. Σχετικά σύντομα πιστεύω ότι θα εξαλειφθεί η διάκριση μεταξύ ξένης και ελληνικής παραγωγής. Θα μιλάμε συνολικά για την επιστημονική εργασία πάνω στα αρχαία κείμενα», επεσήμανε η κ. Γιόση.
«Στόχος μας ήταν η δημιουργία σύγχρονης ελληνόγλωσσης βιβλιογραφίας, εγκαινιάζοντας έναν ισότιμο διάλογο με την αντίστοιχη ξένη», συμπληρώνει. Σε αυτό το πλαίσιο κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις «Σμίλη» οι μεταφράσεις: «Κατά Λοχίτου» του Ισοκράτη (εισαγωγή και σχόλια Δ. Σπαθάρα), «Ηρακλής» (εισαγωγή και σχόλια Μ. Γιόση) και οι «Κρήτες» (εισαγωγή και σχόλια Γ. Σαμπατακάκη) του Ευριπίδη. Παράλληλα ξεκίνησε μια προσπάθεια μετάφρασης έγκυρων ξένων μελετών, στις οποίες δεν είχε πρόσβαση το ελληνικό κοινό.
Ετσι προέκυψε μια σειρά βιβλίων (τύπου Compagnions) από τις εκδόσεις «Σμίλη», αποτελούμενα από μεταφρασμένες μελέτες έγκριτων διακεκριμένων φιλολόγων που καλύπτουν συγκεκριμένη θεματική ενότητα: Αριστοφάνης, Ηρόδοτος, Σαπφώ, Ρητορική.
«Επιλέξαμε άρθρα που είχαν αξιολογηθεί από την πληθώρα των βιβλιογραφικών αναφορών, καθώς και νεότερα που προβάλλουν πιο σύγχρονες προσεγγίσεις του θέματος», συμπλήρωσε ο κ. Σπαθάρας. «Επιθυμία μας είναι να στρέψουμε τον κόσμο στα κείμενα. Η δημιουργία αναγνωστών», υπογράμμισε η κ. Γιόση. Δεν πρόκειται για κείμενα ειδημόνων με αποκλειστικούς αποδέκτες αντίστοιχους συναδέλφους τους. Αλλα για ένα τύπο επιστημονικού βιβλίου εξαιρετικά διαδεδομένου στο εξωτερικό, το οποίο έχει στόχο να καταστήσει γνωστές σε ένα ευρύ κοινό βασικές όψεις έργων και σύγχρονες ερμηνευτικές τάσεις της αρχαιοελληνικής γραμματείας.
Διεθνής αναγνώριση
Η συλλογική εργασία του «Εν Κύκλω» αναγνωρίστηκε αρκετά νωρίς, κυρίως από πανεπιστήμια και φιλολόγους του εξωτερικού, οι οποίοι συνεργάστηκαν με την ομάδα. Στο πλαίσιο αυτό διοργανώθηκε σειρά σεμιναρίων και διαλέξεων στις οποίες μετείχαν, ως καλεσμένοι ομιλητές, καθηγητές από ελληνικά και ξένα πανεπιστήμια, κυρίως από την Αγγλία, τη Γερμανία και την Ισπανία.
«Η πρώτη επαφή έγινε λίγο μετά την κυκλοφορία της μετάφρασης του “Αίαντα”. Το Πανεπιστήμιο του Cambridge μάς κάλεσε να την παρουσιάσουμε στην Αγγλία. Ηταν το έναυσμα για να σκεφθούμε θεωρητικά πάνω στη μετάφραση και κατ’ επέκταση τη συλλογική εργασία», τόνισε η κ. Γιόση. Το πολύωρο εβδομαδιαίο σεμινάριο βασιζόταν στην εντατική δουλειά σχολιασμού των κειμένων από την οποία προέκυπταν οι δυνατές μεταφραστικές εκδοχές. «Μεταφράζαμε όλοι μαζί κάθε δίστιχο και καταλήγαμε ύστερα από επιλογή στην πιο δόκιμη εκδοχή». Εκείνη η πρώτη θεωρητική και πρακτική εργασία προσέφερε τα επιστημονικά κριτήρια εργασίας της ομάδας. Η δυσκολία της ομαδικής εργασίας, της συλλογικής μετάφρασης και κατ’ επέκταση του σχολιασμού των κειμένων έγκειται στο γεγονός ότι κάθε συμμετέχων θέτει υπό κοινή κρίση την άποψή του, διακινδυνεύοντας την απόρριψη. «Απαιτείται αυταπάρνηση και εγκατάλειψη της ανάγκης προσωπικής προβολής. Μετριάζω το “εγώ” για το κοινό έργο. Αυτό είναι κάτι που δεν διαθέτουν πολλά αξιόλογα μυαλά που θα τα θέλαμε ως συνομιλητές. Πρέπει να δεχθεί κανείς να αλλάξει μέσα από τη συνεργασία. Γι’ αυτό και η ομάδα είναι ολιγομελής», εξήγησε η καθηγήτρια
ΠΗΓΗ: http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_13/09/2009_328783

«Η παιδαγωγική αξία της Ελληνικής Γλώσσας»-Χαρᾶς Κοσεγιάν

[ Σχόλιο ᾿Οδυσσέως:῾Η ὁμιλία πού ἀκολουθεῖ μᾶς καλύπτει στό μεγαλύτερο μέρος της. ᾿Επί μέρους διαφοροποιήσεις μπορεῖ νά ὑπάρχουν, στό σύνολό της ὅμως μέ ἁπλό καί κατανοητό τρόπο ἀποδεικνύει τή διαχρονικότητα τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. ᾿Ιδιαίτερη ἐντύπωση μᾶς ἔκαναν τά παράγωγα τοῦ ρήματος βαίνω, παραδείγματα, νομίζω, ἱκανά νά μᾶς ἀποδείξουν ὅτι ὅταν μιλᾶμε γιά ἀρχαία καί νέα ἑλληνική γλῶσσα, δέν μιλᾶμε γιά δυό γλῶσσες πού ἤρθανε ἀπό τό πουθενά, ἀλλά γιά μιά γλῶσσα ἑνιαία καί μέ ἀποκλίσεις ὄχι τόσο σημαντικές τόσο στό φωνολογικό, τό μορφολογικό, συντακτικό καί λιγότερο στό λεξιλογικό ἐπίπεδο.]


Ομιλία στο συνέδριο της Στέγης Γραμμάτων Και Τεχνών Δωδεκανήσου σε συνεργασία με την Ελληνική Γλωσσική Κληρονομιά με θέμα:
«Η παιδαγωγική αξία της Ελληνικής Γλώσσας»
Ρόδος, 13-5-2006
Χαρά Κοσεγιάν, δ.φ. Πανεπιστημίου Αθηνών
«Ιχνηλατώντας την Ελληνική γλώσσα μέσα από τη διαχρονία»

Κυρίες και κύριοι,
Η συζήτηση για την ελληνική γλώσσα παραμένει πάντοτε επίκαιρη κι οπωσδήποτε ενδιαφέρουσα κι αυτό ισχύει όχι μόνο γιατί συμβαίνουν συχνά παλινωδίες και πισωγυρίσματα στις απόψεις των φιλολόγων, των γλωσσολόγων ή ακόμα και των οποιονδήποτε ενδιαφερομένων για τη γλώσσα που εκφράζουν θεμιτά και δικαίως μεν, τις απόψεις τους, κάνοντας λόγο όμως εντελώς ατεκμηρίωτα για δύο διαφορετικές γλώσσες, τα Αρχαία και τα Νέα Ελληνικά, αλλά γιατί, ακόμα κι αν παραδεχτούμε, ότι στο επίπεδο της κατάκτησης της γλώσσας από τους Νεοέλληνες –κατανόηση, χρήση, λεξιλογικό πλούτο, ορθογραφία- τα πράγματα είναι υπέροχα –που δεν είναι- φροντίζουμε για να έχουμε.
Δεν θα μιλήσω για λεξιπενία, ούτε για γλωσσική παρακμή. Δεν είμαστε «γλωσσαμύντορες», ούτε κινδυνολόγοι συλλήβδην για τη γλώσσα που γράφεται διδάσκεται και ομιλείται . Μακριά από μένα οι δαιμονοποιήσεις και οι αφορισμοί. Δεν θα μιλήσω φυσικά για απόρριψη της Νέας Ελληνικής, ούτε για κατάργηση της δημοτικής. Φέτος γιορτάζουμε τα 30 χρόνια από την καθιέρωση της Νεοελληνικής, της απλούστερης γλώσσας του προφορικού λόγου των Ελλήνων, ως επίσημης γλώσσας του κράτους μας κι είναι μια επέτειος που πρέπει να προσέχουμε ιδιαίτερα και να τιμούμε, διότι με αυτήν ήρθε να μπει τέλος στο ολέθριο γλωσσικό ζήτημα, τη γλωσσική σύγχυση, που ταλάνισε τη χώρα από την ίδρυση του ανεξάρτητου κράτους το 1830 και για ενάμιση αιώνα περίπου.Τη γλώσσα όμως πρέπει να μπορούμε να τη δούμε από δύο βασικές οπτικές γωνίες, στη συγχρονική της διάσταση, απλωμένη οριζόντια στο χρόνο και στις τοπικές ιδιολέκτους και στη διαχρονική της διάσταση, κάθετα στο χρόνο, εκτεθειμένη στην εξέλιξή της. Η διαχρονική προσέγγιση της Ελληνικής γλώσσας αποκαλύπτει δύο καίριες διαστάσεις της: α) την οικουμενικότητα της Ελληνικής. β) τον ενιαίο χαρακτήρα της. Η οικουμενικότητα της Ελληνικής - επισημαίνει ο Γ. Μπαμπινιώτης - οφείλεται στο υψηλό γόητρο που απέκτησε διεθνώς μέσα από τα κείμενα της επιστήμης, της λογοτεχνίας και του εν γένει στοχασμού της αρχαιότητας. Οφείλεται επίσης στη λειτουργία της, επί Μ. Αλεξάνδρου, ως διεθνούς γλώσσας του πολιτισμού και του εμπορίου, στο κύρος της ως γλώσσας της βυζαντινής αυτοκρατορίας στον Μεσαίωνα, στην αίγλη της ως γλώσσας του πνεύματος στην Αναγέννηση, στην καθιέρωσή της ως γλώσσας της διεθνούς επιστημονικής ορολογίας και στην ισχύ που απέκτησε ως επίσημη γλώσσα της νέας θρησκείας, του χριστιανισμού. Με τον όρο ενιαίο χαρακτήρα Ελληνικής γλώσσας εννοούμε ότι ο ίδιος λαός, οι Έλληνες, στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, την Ελλάδα, μιλάει χωρίς διακοπή 40 αιώνες τώρα και επίσης γράφει -με την ίδια γραφή (από τον 8ο π.Χ. αι.) και την ίδια ορθογραφία (από το 400 π.Χ.)- την ίδια γλώσσα, την Ελληνική. Αυτό βεβαίως είναι γνωστό.
Τα προβλήματα ξεκινούν με την υιοθέτηση της οποιασδήποτε μονομέρειας. Αν περιοριστούμε –για παράδειγμα- στη συγχρονική διάσταση τότε θα μιλήσουμε όχι μόνο για δύο ξεχωριστές γλώσσες, τα Αρχαία και τα Νέα, αλλά για πολύ περισσότερες. Την ελληνιστική, τη Βυζαντινή, τη μεσαιωνική και ίσως και άλλες. Ωστόσο, πρέπει να προσέξουμε ότι στα Ελληνικά δεν δημιουργήθηκε κάποιο ρήγμα, όπως συνέβη , για παράδειγμα, στις Λατινικές και τις Ρωμανικές γλώσσες.
Τα Αρχαία Ελληνικά δεν αποτελούν ξένη γλώσσα για το σημερινό Έλληνα, όπως συμβαίνει με τα Αγγλοσαξωνικά για το σύγχρονο Άγγλο, επισημαίνει ο Browning. Ξεκινούμε έτσι από λογικές αυτονομίας και φτάνουμε πολύ μακρύτερα, να μιλούμε για «διγλωσσία», αποκηρύσσοντας τη σχέση ΑΕ και ΝΕ ως μη υπάρχουσα, κάνοντας ακόμα λόγο και για «διαχρονικό δανεισμό» της νέας από την αρχαία εμμένοντας και υπογραμμίζοντας τις διαφορές ανάμεσα στις δύο γλωσσικές μορφές και όχι τα κοινά τους στοιχεία. Κι έτσι φτάνουμε στην αντίπερα όχθη, σε ένα σύγχρονο αποκλεισμό. Η πόλωση αυτή δημιουργεί την εντύπωση ότι έχουμε να κάνουμε με δύο διαφορετικές γλώσσες, για «διγλωσσία», ενώ στην ουσία μιλούμε για «διμορφία» ή «δι-υφία», για μια δομικά ενιαία δηλαδή γλώσσα, η οποία επιφανειακά διαφοροποιείται. «Δυο διαφορετικές γλώσσες δεν θα μπορούσαν ποτέ να συναντηθούν και να δημιουργήσουν δομικώς ενιαία μορφή, όπως είναι η σύγχρονη καθομιλουμένη», υποστηρίζει ο κ. Μπαμπινιώτης. «Η διαφοροποίηση, δε, που μπορεί να σημαίνει και εξέλιξη και αλλαγή, είναι πολύ φυσική και ορθή, διότι η γλώσσα από τη φύση της είναι ένας βαθύτατα εξελικτικός θεσμός. Αυτό εξηγεί το γιατί όταν κοιτάξεις από απόσταση δύο διαφορετικές μορφές της γλώσσας που απέχουν και χρονικά μεταξύ τους σου φαίνονται ολότελα ξένες η μία προς την άλλη. [[[ Ένας φίλος το έδωσε ιδιαίτερα παραστατικά. Βλέπουμε δυο φωτογραφίες ενός μικρού κοριτσιού και μιας μεγάλης γυναίκας. Φαίνονται δυο τελείως διαφορετικά άτομα. Είναι όμως φωτογραφίες της ίδιας γυναίκας. Φωτογραφίσαμε όμως τη στιγμή και κάναμε το λάθος να μην αναζητήσουμε τη σχέση. Έτσι και με τη γλώσσα.]]]] Βλέποντας τις δυο μορφές της, ξεχνούμε, ή για κάποιους δυσνόητους λόγους δεν θέλουμε να θυμόμαστε, πως είναι δυο στιγμές στην ίδια γραμμή, πως πρόκειται για την ίδια ευθεία. Από κεί και πέρα, είναι πολλά τα κοινά στοιχεία, σε όλα τα επίπεδα της γλώσσας, ώστε να μην μπορούμε να μιλήσουμε για διγλωσσία. Στο φωνολογικό αρχικά επίπεδο, παρότι έχουμε την επικράτηση των τύπων φτωχός αντί πτωχός, χτίζω αντί κτίζω, ή χτες αντί χθες, έχουμε ένα μεγάλο σώμα λέξεων όπως οι : πτώμα, αίσθημα, αφθονία, οπτικός, εκτιμώ, ασθενής, αυτοκτονία, που δείχνουν επηρεασμό από τη λόγια παράδοση.
Στη συνέχεια, αν και στο μορφολογικό επίπεδο, η κλίση του ονόματος και του ρήματος έχουν απλοποιηθεί σημαντικά στην ΚΝΕ, στο συντακτικό επίπεδο η δομή της ΝΕ είναι μάλλον προϊόν συνθέσεως με έντονη τη λόγια παρουσία. Εκεί όμως που η συνάντηση των δύο γλωσσικών μορφών, της σύγχρονης και της παλαιότερης, είναι γεγονός, είναι το λεξιλόγιο. Η σύγχρονη γλώσσα προκειμένου να ανταποκριθεί με οικονομία και πληρότητα στις επικοινωνιακές της ανάγκες, εκτός από τις νεόπλαστες λέξεις ή τα ξένα δάνεια, επέλεξε, συνέθεσε και αξιοποίησε στοιχεία, που ξεκινούν από την αρχαία μορφή, μέσα από τα κληρονομημένα στοιχεία , τα οποία δεν είναι ένας μικρός αριθμός τύπων, αλλά ενας τεράστιος όγκος, και αποτελούν αυτό ακριβώς που ονομάζουμε «συνέχεια» της Ελληνικής γλώσσας. Και δεν πρόκειται βεβαίως για υποτίμηση της ΝΕ έναντι της ΑΕ- όσο κι αν αυτό είναι το μόνιμο επιχείρημα και η απόλυτη βεβαιότητα κάποιων που προσπαθούν να ερμηνεύσουν γιατί κάποιοι άλλοι –εμείς εν προκειμένω- δεν αρνούμαστε την αποδοχή και αναγνώριση πρωιμότερων μορφών της γλώσσας μας μέσα στη σύγχρονη πραγματικότητα . Έτσι ώστε τα παιδιά μας να χαίρονται τον Παπαδιαμάντη στη γλώσσα που γράφτηκε, γιατί σε αυτή τη γλώσσα το τραγούδησε ο συγγραφέας κι έχουμε εκείνη τη μουσικότητα στα αυτιά μας «του χορευτού και νανουρισμένου ύπνου» κάθε φορά που βυθιζόμαστε στις εικόνες του κι όχι να χρειάζεται να κυκλοφορήσει στη σύγχρονη απόδοση για να τον διαβάσουν. Αυτή είναι η άλλη ακρότητα. Φοβάμαι –μάλιστα- ότι έτσι μπορεί να τον διαβάσουν, αλλά δεν θα μπορέσουν να τον χαρούν…
Ωστόσο, αυτή τείνει να γίνει η «σύγχρονη πρόταση». Υποστηρίζεται μάλιστα, ότι όσοι κινδυνολογούν για την απόδοση στη νε αυτών των κειμένων θα έπρεπε να ανησυχούν και για τις διασκευές λογοτεχνικών κειμένων για τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και το θέατρο, ή ακόμα και για τις μελωποιήσεις ποιημάτων , παραγνωρίζοντας ότι μια τέτοια μεταφορά αφορά άλλο επίπεδο χρήσης της γλώσσας και άρα θα μπορούσε να συμβεί ακόμα και συγχρονικά. Ένα λογοτεχνικό έργο για παράδειγμα, προκειμένου να μεταφερθεί στην τηλεόραση, θα υποστεί διασκευή, έτσι που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του μέσου στο οποίο μεταφέρεται. Είναι λυπηρό λοιπόν να χρησιμοποιούνται τέτοιας τάξης σοφίσματα για να καλύψουν αφενός το κενό της αδυναμίας των νέων να προσεγγίσουν παλαιότερες μορφές του λόγου τους και αφετέρου την αδυναμία του εκπαιδευτικού συστήματος να τη διδάξει, διότι δυστυχώς η ανάλογη προσέγγιση και ο κατάλληλος τρόπος για μια τέτοια διδασκαλία βρίσκεται συχνά μακριά από την ιδεολογία και τη γνώση των εχόντων την ευθύνη του σχεδιασμού των Αναλυτικών Προγραμμάτων. Δεν πρόκειται λοιπόν για υποτίμηση, ούτε για «την αυθαίρετη υπόθεση ότι η ΝΕ χρειάζεται την ΑΕ για να καλύπτει τα κενά της» , αλλά για τη διαπιστωμένη πραγματικότητα σύνθεσης και συγκερασμού των δύο γλωσσικών μορφών, μέσα από τις δυνατότητες επιλογής που προσφέρει η α΄ στη β΄. Αυτές δε οι επιλογές πρέπει να γίνει συνείδηση ότι είναι στη διακριτική ευχέρεια του κάθε χρήστη της γλώσσας. Κανονιστικού τύπου ρυθμίσεις, προσδιορισμός ορίων, κανονικοτήτων, πραγμάτων που επιτρέπονται ή που απαγορεύονται στην καθημερινή γλώσσα υπό αυτήν την έννοια δεν νοούνται. [Μπαμπινιώτης 1979, σ. 67-70]. Η συνεχής χρήση επιβάλλει και διαμορφώνει τη γλωσσική πραγματικότητα και εμείς μπορούμε μόνο να την παρατηρούμε και να την καταγράφουμε. Ακόμα περισσότερο να την κατανοούμε, να την ερμηνεύουμε σε βάθος, μέσα από την ιστορική της διαδρομή και τις σημασίες της και να την εμπλουτίζουμε. Διότι η αλλαγή, όχι μόνο δεν αναιρεί, αλλά επιβεβαιώνει την ενότητα της γλώσσας μας. Αυτό όμως για να το καταλάβουμε, γιατί μόνο με παραδείγματα πρέπει να μιλούμε, αλλά και για να το χαρούμε –κυρίως μάλιστα για αυτό- θα περιδιαβούμε μια λέξη –αρχίζοντας από την αρχική της βαθμίδα, την πρώτη ρίζα της λέξης και παρακολουθώντας μέσα από το δικό της χτίσιμο, το χτίσιμό της ίδιας της γλώσσας, του συστήματος της, μέσα δηλαδή από τα παράγωγα και τα σύνθετά της, θα νοιώσούμε την οικονομία της.
Έτσι από το ΒΑΙΝΩ < βαν-jω[παρατ: έβαινον, μελ.: βήσομαι, αόρ. : έβην, παρακ.: βέβηκα] : Βαδίζω, προχωρώ, εξελίσσομαι Θέματα: βα- , βε-, βη- βω- και βιβα- Έχουμε τα παραγωγα: Από το θέμα βα: • Βάδην [το] • Βαδίζω: >βάδισμα > βαδιστής
• Βαθμίδα[η]: σκαλί, με έννοια που να αφορά στη Μουσ. Και τη Γεωλ.: > βαθμηδόν > βαθμιαία >βαθμιδωτός:
• Βαθμός >
• Βάθρο: βάση: < Βασίζω >βάσιμος και βεβαίως με διαφοροποιήσεις της σημασίας καθώς αναφερόμαστε σε διαφορετικά γλωσσικά περιβάλλοντα. Έτσι, βάση είναι το βάθρο, το σημείο στήριξης, ο κατώτερος απαιτούμενος βαθμός για την εισαγωγή λχ. Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, Γεωμ: η έδρα ενός γεωμετρικού σχήματος, Χημ. : η βάση μιας χημικής αλκαλικής ένωσης.
• βατήρας [ο]:
• βατός: > βατότητα
Από τον παρκ. «βέβηκα» :
• βέβαιος: >βεβαιότητα: > βεβαιώνω: βεβαίωση , βεβαιωτικός, αλλά και :
• βέβηλος, βεβηλώνω, >βεβήλωση
απο το θέμα Βη- : βήμα[το]
• βηματίζω: >βηματισμός
• Αλλά από το βαίνω προέρχεται και το βιβάζω [το οποίο κατά τους Ηofman και Lidell- Scott είναι σε αττική διάλεκτο το Βαίνω. Τύπος με αναδιπλασιασμό: βι-βάζω. Κατά τον Curtius πρόκειται για «διαφορετικό τύπο» του βαίνω. Κατά τον Σταματάκο, το μεταβατικό ρήμα του βαίνω: κάνω κάποιον να προχωρήσει, σηκώνω, κάνω μεγάλα βήματα] κι απο κει και πέρα:
• βωμός
Με Σύνθεση έχουμε τις λέξεις:
ι. Με χρήση του στερητικού -α:
• αβαθμολόγητος < α + βαθμός + λόγος • Άβατος< α+βαίνω • άβγαλτος < α + βγαίνω < βαίνω • αβέβαιος > αβεβαιότητα, αβεβαίωτος
• α-διάβατος
• αμετάβατος : με την πρόθεση ανα:
• αναβαθμίζω αναβάθμιση
• Ανεβάζω <ανά +βιβάζω το οποίο χωρίς τον αναδιπλασιασμό απαντάται ως βάζω, >ανέβασμα,
• Ενώ με το ανά+ βαίνω: Ανεβαίνω >ανάβαση , αναβάτης >αναβατήρας
• ανεβοκατεβάζω
• απαράβατος< Α + παρά + βαίνω • • με το από: • Αποβαίνω > απόβαση. > αποβατικός>αποβάθρα
• Αποβιβάζω >αποβίβαση
• Ασύμβατος <α+ συν +βατός • Ασυμβίβαστος • αντισυμβατικότητα • αλλά και τις λέξεις: Βαθμοθέτης : βαθμός + θέτω • Βαθμοθήρας <βαθμός + θήρα= κυνήγι > βαθμοθηρία > βαθμοθηρικός
• βαθμολογία: <βαθμός + λέγω >βαθμολόγηση, βαθμολογικός >βαθμολόγιο:> βαθμολογητής
• βαθμονόμηση
• βαθμούχος: <βαθμός + έχω > βαθμοφόρος: >δευτεροβάθμια, τριτοβάθμια
• βγάζω <εκ+ βιβάζω > βγάλσιμο:
• βγαίνω <εκ+ βαίνω: • Βημόθυρον < Θρησκ: η ωραία πύλη • βηματοδότης • βωμολοχώ <βωμός + λοχεύω: παραφυλάω στο βωμό [για να πάρω ό,τι περίσσεψε από τη θυσία >ανίερη πράξη, υβριστική >βωμολοχώ: υβρίζω]
• βωμολόχος: >βωμολοχία: αισχρολογία, χυδαιολογία
• Με το δια: διαβάζω <δια+ [βιβάζω>] βάζω:> διάβασμα
• Διαβαθμίζω >διαβάθμιση,
• διαβαίνω: >διάβαση: >διάβα [το] > διαβατός > διαβατάρης >διαβατάρικος, >διαβάτης > Νομ: διαβατήριο:
• διάβημα >διαβήτης με χρήση στη Γεωμ: ,αλλά και στην Ιατρ: > διαβητικός
• διαβεβαιώνω >διαβεβαίωση, διαβεβαιωτικός
• διαβιβάζω: μεταβιβάζω, στέλνω >διαβιβαστικό >διαβίβαση
• έκβαση < εκ + βαίνω : κατάληξη • εμβάζω< εν + βιβάζω: > έμβασμα[το]:
• εμβάς [η] ους. < εμβάς –άδος< εν + βαίνω : η παντόφλα • εμβατήριο < εν + βάινω: • επεμβαίνω > επέμβαση
• επιβεβαιώνω > επιβεβαίωση > επιβεβαιωτικός
• Επιβαίνω >επιβάτης >επιβήτορας: το αρσενικό άλογο
• Επιβιβάζω
• Κτηνοβατώ> κτηνοβασία > κτηνοβάτης
• μεταβαίνω> μετάβαση > μεταβατικός .
• μεταβιβάζω: >μεταβίβαση > μεταβιβαστικός # αμεταβίβαστος
• κατεβάζω: >κατέβασμα
• κατεβαίνω >κατεβατό >κατάβαση:
• μπαίνω >μπαινοβγαίνω >μπασιά >μπάτης : <εμβάτης: Μετεωρ.: θαλάσσια ή υπόγεια αύρα • ξε+ βγάζω • ορειβασία > ορειβάτης
• παραβαίνω: > παράβαση: >παραβάτης-
• παρεκβαίνω > παρέκβαση > παρεκβατικός
• παρεμβαίνω< παρά +εν +βαίνω > παρέμβαση > παρεμβατικός> παρεμβατισμός
• προβαίνω: >και από τη μετχ. Του παρακειμ: προβεβηκώς : ο γερασμένος
• προβιβάζω: > προβιβασμός
• πρόσβαση < προς+ βαίνω >προσβασιμότητα
• πρωτοβγαίνω > πρωτόβγαλτος
• συγκαταβαίνω:> συγκατάβαση >συγκαταβατικός, συγκαταβατικότητα
• συμβαίνω < εύχρηστο ως απρόσωπο ρήμα: συμβαίνει >συμβάν [το] το γεγονός > σύμβαση, η συμφωνία και ως νομικός όρος > συμβατικός: > συμβατός, ο σύμφωνος με κάποια χαρακτηριστικά >συμβατικότητα > συμβασιούχος,όρος οιοκονομικός.
• Συμβιβάζω > συμβιβασμός > συμβιβαστικός > συμβιβαστικότητα
• στυλοβάτης:
• υπνοβατώ > υπνοβασία: > υπνοβάτης
• υποβαθμίζω: > υποβάθμιση > υπόβαθρο
• Υποβιβάζω > υποβιβασμός
Ελπίζω να μην σας κούρασα με όλα αυτά, αλλά η οικονομία της γλώσσας μας και η διαχρονική της συνέχειά είναι κάτι αξιοθαύμαστο που πρέπει να συνειδητοποιούμε όλοι και να έχουμε την ευκολία σε κάθε ευκαιρία να επικαλούμαστε παραδείγματα για να την αποδείξουμε. Οι πρώτοι μάλιστα που αξίζει να το κατανοήσουν αυτό είναι οι μαθητές των σχολείων μας, στους οποίους θα έπρεπε πρώτο να στοχεύει ένα αναμορφωμένο Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδασκαλίας της Ελληνικής Γλώσσας στο σύνολό της, έτσι ώστε οι νέοι και να μπορούν να αντιληφθούν την εξέλιξη της γλώσσας μας στο πέρασμα των αιώνων και να την ερμηνεύουν, αλλά και να την εμπλουτίζουν υποβοηθούμενοι μέσα από την ανάλυση της λέξης με τη διαδικασία της ετυμολογίας. Το ταξίδι στην ιστορία μέσω της γλώσσας είναι ένα γοητευτικότατο ταξίδι που μας κάνει ιδιαίτερα στις μέρες μας να είμαστε πιο πλούσιοι πνευματικά και πιο δυνατοί ψυχικά. Η αναγνώριση της διαχρονικότητας της γλώσσας μας και της άρρηκτης σχέσης της ΑΕ και της ΝΕ είναι το μέλλον της γλώσσας μας.
Και κάτι ακόμα: Στα Ελληνικά δεν είναι η λέξη μέσο για το διανόημα, για τη σκέψη. Στα ελληνικά η ίδια η γλώσσα είναι σύστημα σκέψης, δεδομένου ότι σε αυτόν το χώρο και με αυτή τη γλώσσα νοηματοδοτήθηκαν για πρώτη φορά και οριοθετήθηκαν σημαινόμενα και μάλιστα κατά τέτοιο τρόπο ώστε χιλιετίες μετά να προσφέρονται για τη νοηματοδότηση σύγχρονων εννοιών καθόλα άγνωστων στον αρχαίο κόσμο ως αυτούσιες σημασίες αλλά τελικά αποδείχτηκαν οι μόνες που μπορούσαν να ανταποκριθούν στις σύγχρονες ανάγκες. Θυμίζουμε την τηλεόραση, το αεροπλάνο, την ψυχανάλυση, το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα και πιο πρόσφατα τον κυβερνοχώρο, ‘cyber”με την Αγγλική προφορά. Είναι λοιπόν, άδικο να ζητούν αλλόγλωσσοι λαοί το δεκανίκι της ελληνικής για να εκφράσουν τα νεά προϊόντα της σύγχρονης σκέψης και της τεχνολογίας και τα ελληνόπουλα να μη μπορούν να αντιληφθούν την ευρύτητα της ιδιας της λέξης, τη στιγμή μάλιστα που πρόκειται για τη δική τους γλώσσα, για τη δική τους σκέψη, Κι αυτή είναι η προσφορά –μία από τις προσφορές- του Ελληνικού στοιχείου στον κόσμο. Αυτός είναι ο λόγος που ο Ελβετός ιστορικός του πολιτισμού Jacob Burckhardt ομολογεί ότι “βλέπουμε με τα μάτια των Ελλήνων και μιλούμε με τις εκφράσεις τους». Ο Ισπανός εξαίρετος κλασικός φιλόλογος Adrados –άλλωστε- υποστηρίζει σε κάθε ευκαιρία πως οι Ευρωπαϊκές γλώσσες είναι «κρυπτοελληνικές». Έχοντας αυτά υπόψη μας εύκολα μπορούμε να εξηγήσουμε τα λόγια του Ψυχάρη για την πατρίδα μας: «μικρός τόπος και γέμισε τη γης»
Σας ευχαριστώ πολύ.
Χαρίκλεια Κ. Κοσεγιάν
Trackback URI | Comments RSS
2 Responses to “ Η διαχρονικότητα της Ελληνικής Γλώσσας. Ομιλία στο συνέδριο της Στέγης Γραμμάτων Και Τεχνών Δωδεκανήσου σε συνεργασία με την Ελληνική Γλωσσική Κληρονομιά με θέμα: «Η παιδαγωγική αξία της Ελληνικής Γλώσσας» ”
1. # 1 Dr Moshe Says:
September 24th, 2007 at 2:28 am
Αγαπητή Χαρά,
Είστε αξιέπαινη για την ισορροπημένη άποψη που προωθεί η ομιλία σας, καθώς και για την αδιαμφισβήτητη κατάρτιση που μαρτυρεί. Δυστυχώς, η οπτική γωνία πολλών ακροατηρίων σχετικά με τη γλώσσα κινδυνεύει να διαστραφεί από ελλιπή γνώση και να στρεβλωθεί από τον φανατισμό.
Αν ζητούσαμε ένα παράδειγμα για τη συνέχεια της γλώσσας, νομίζω ότι πιο επιτυχημένο (από τη σχέση μητέρας-κόρης) θα ήταν να τη σκεφτούμε σαν ποταμό που διαρρέει διαφορετικούς χώρους και εμπλουτίζεται συνεχώς από παραποτάμους και χειμάρρους. Συνήθως χρησιμοποιώ αυτή την εικόνα, για να δείξω ότι η συνέχεια δεν είναι «γραμμική», αν μου επιτρέπετε, αλλά κλαδική ή συνθετική, όπως έχουν δείξει οι ιστορικοσυγκριτικές μελέτες για όλες σχεδόν τις γλώσσες.
Εύχομαι καλή συνέχεια στις δραστηριότητές σας.
2. # 2 Φλαμουροπούλου Στέλλα Says:
May 9th, 2008 at 1:39 pm
Συγχαρητήρια για τις απόψεις σας και την τεκμηριωμένη έρευνά σας.
Είμαι εδώ και 2 χρόνια φοιτήτρια γερμανικής φιλολογίας στη Γερμανία και από τότε που ζω εδώ έχω νοιώσει την ελληνική γλώσσα όπως δεν την ένοιωσα 25 χρόνια στην Ελλάδα. Διαπιστώνω καθημερινά αυτή τη λεξιλογική συνέχεια από την αρχαία όχι μόνο χάρη στη γερμανική φιλολογική ορολογία που αποτελείται σχεδόν μόνον από “ελληνισμούς” αλλά και χάρη σε κάποιους γερμανούς καθηγητές που γνωρίζοντας αρχαία ελληνικά, μπορούν να διακρίνουν την εξέλιξη και τη νέα μορφή λέξεων στα νέα! Αυτοί οι άνθρωποι πραγματικά εκτιμούν τον ελληνικό πολιτισμό και τη γλώσσα σε τέτοιο βάθος, που κανένα σχολείο και κανένας έλληνας καθηγητής δε μας μετέφερε εμάς ποτέ. Γιατί να ασχολούμαστε με τις διαφορές μεταξύ αρχαίας και νέας, που είναι σίγουρα υπαρκτές ειδικά στη γραμματική και στη σύνταξη και όχι με τις ομοιότητες, που είναι τεράστιες και αδιαμφισβήτητες. Στο κάτω κάτω η Ευρώπη όλη και πάνω από όλα εμείς θα έπρεπε να είμαστε ευγνώμονες, που μετά από 2 και πλέον χιλιετίες, μέσα από τόσες ταραχές και ξένες κυριαρχίες επιβιώνει σήμερα αυτή η γλώσσα και ομιλείται παραγωγικά εστώ και σε μια απλουστευμένη μορφή.
Με λίγη εξάσκηση μπορεί ο κάθε Έλληνας (παράδειγμα εγώ, που δεν έχω σπουδάσει τα αρχαία) να καταλάβει μια χαρά την Καινή Διαθήκη απ’το πρωτότυπο. Αμέσως μια σύνδεση με την Κοινή Ελληνική.
Λοιπόν ας κοιτάξουν οι δάσκαλοι να ανοίξουν τα μυαλά και τους ορίζοντες των νέων και όχι να βολεύονται όλοι μαζί δάσκαλοι και μαθητές σε απόψεις του τύπου “τα αρχαία είναι ξένη γλώσσα”.
Συγχαρητήρια και πάλι για τη συμβολή σας στον τόσο σημαντικό χώρο της ελληνικής γλώσσας.
Πηγή: http://www.chara-cosseyan.com/?p=34

ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ τοῦ Τάκη Θεοδωρόπουλου

Ζητείται δάσκαλος αρχαίων ελληνικών!

[Σχόλιο ῾Οδυσσέως: ὁ συντάκτης τοῦ ἄρθρου σχολιάζει τήν εἴδηση πού ἀκολουθεῖ μέ ἕνα εἰρωνικό καί σαρκαστικό τρόπο γιά νά δείξει πιό ἔντονα τήν κατάντια ἡμῶν τῶν νεοελλήνων πού μέ τίς ἐνέργειές μας πετάμε στόν κάλαθο τῶν ἀχρήστων τό γλωσσικό ἀρχαιοελληνικό καί βυζαντινό θησαυρό μας]

Καλιφόρνια: «Οκταμελής οικογένεια ζητεί δάσκαλο αρχαίων ελληνικών και λατινικών. Μαθητές του θα είναι ο πατέρας, η μητέρα, ο γιος και η κόρη, ηλικίας επτά και έξι ετών. Τα τέ

σσερα νεώτερα παιδιά της οικογένειας θα χρειαστούν κάποια προκαταρκτικά μαθήματα»


Η αγγελία είναι δημοσιευμένη εντός πλαισίου στη σελίδα 33 του τεύχους της 6ης Δεκεμβρίου 2002 της βρετανικής επιθεώρησης ΤLS. Συμπληρωματικά οι ενδιαφερόμενοι εξηγούν ότι προτιμούν κάποιον συνταξιούχο άνδρα ή γυναίκα που να ξέρει καλά και τις δύο γλώσσες, ότι ο μισθός είναι εξαιρετικός και ότι κατοικούν σε έναν από τους λόφους που έχουν θέα στο Μonterey Βay.

Προσπάθησα να τους φαντασθώ: σίγουρα δεν είναι μεγάλοι στην ηλικία για να είναι τα μεγάλα τους παιδιά επτά και έξι ετών. Μπορεί να είναι σαράντα ή ακόμη και κάτω από σαράντα. Σίγουρα είναι εύποροι. Όχι μόνον μπορούν να δίνουν έναν καλό μισθό σε έναν δάσκαλο αρχαίων ελληνικών και λατινικών, αλλά δεν χρειάζεται και να εργάζονται κιόλας, αφού μπορούν να απασχοληθούν πλήρως για την εκμάθηση των δύο αυτών νεκρών γλωσσών.

Σίγουρα δεν είναι γκέι - εκτός και αν πρόκειται για ζευγάρι ανδρών ή γυναικών που έχουν υιοθετήσει έξι παιδιά. Σίγουρα δεν είναι βουδιστές - κουβέντα για σανσκριτικά στην αγγελία. Μπορεί να είναι θρησκόληπτοι - εάν τα έξι παιδιά είναι δικά τους και δεν είναι υιοθετημένα, η υπόθεση δεν πρέπει να απορριφθεί.

Μπορεί να είναι ψυχοπαθείς οι οποίοι θέλουν να παρασύρουν κάποιον ταλαίπωρο συνταξιούχο φιλόλογο για να τον κόψουν κομματάκια σε κάποια από τις παγανιστικές ολονυχτίες τους; Μπορεί. Είναι και το πιο πιθανό, εξάλλου.

Αλλιώς, πώς να εξηγήσει κανείς τέτοια τρέλα; Γιατί είναι σίγουρο ότι πρόκειται περί τρέλας. Για φαντασθείτε κάποιον από τους δικούς μας προύχοντες της Μυκόνου, με 4x4, θράσος επιτυχημένου πειρατή και αυτοπεποίθηση νεοευρωπαίου με πισίνα να ζητάει δάσκαλο αρχαίων ελληνικών και λατινικών;
Οι άνθρωποι είτε τρελοί είναι, είτε δεν έχουν ιδέα τι θα πει πρόοδος και πνευματική ανάπτυξη ενός τόπου. Δεν πήραν είδηση από την κοσμογονία που έγινε στην ελληνική εκπαίδευση πριν από δύο δεκαετίες, όταν οι μεγάλοι μας μεταρρυθμιστές αποφάσισαν να καταργήσουν τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών για να την επαναφέρουν από το παράθυρο κολοβωμένη, μίζερη, ταλαίπωρη και αφόρητα υποχρεωτική - για τα λατινικά δεν γίνεται κουβέντα ούτως ή άλλως, αυτά από την εποχή την δική μου διδάσκονταν στην καθ' ημάς Ανατολή υπό μορφήν Κρυφού Σχολειού.
Μα επιτέλους, κύριοι άσχετοι Καλιφορνέζοι που ποιος ξέρει από πού κρατάει η σκούφια σας, δεν έχετε ακούσει κανένα από τα επιχειρήματα των προοδευτικών της νεοελληνικής γλωσσολογίας, που εξηγούν ότι η εκμάθηση της αρχαίας ελληνικής όχι μόνο είναι άχρηστη, αλλά μπορεί να γίνει και βλαβερή, γιατί φορτώνει την ολοζώντανη γλώσσα μας μ' ένα σωρό νεκρά κύτταρα;
Το βρήκα: μάλλον για τίποτα αντιδραστικούρες της παλιοσυντήρησης πρόκειται, τίποτα οπαδούς του κόσμου του Μεσαίωνα. Μακριά από εμάς και αυτοί και τα αρχαία τους.

Του Τάκης Θεοδωρόπουλου

ΤΑ ΝΕΑ , 25-01-2003 , Σελ.: P59
Κωδικός άρθρου: A17548P592