Γέροντος Παϊσίου τοῦ ῾Αγιορείτου: ῾Ο πνευματικός ἀγώνας. "ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ ΠΑΤΕΡΕΣ, εἶναι βιταμίνες πολύ δυναμωτικες!

 Λόγοι Β΄

ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ
"ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ"
ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

∆εύτερο Μέρος

ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΥΛΑΒΕΙΑ

«Οποίος προσέχει και παίρνει στα ζεστά το θέµα της σωτηρίας της ψυχής του, αγωνίζεται, προκόβει, καρποφορεί, τρέφεται πνευµατικά και χαίρεται αγγελικά.»

Ό «καλός αγών» 

«Αγώνας για τόν αγιασµό της ψυχής »

- Πολύ χαίροµαι, όταν βλέπω ψυχές πού προσέχουν και αγωνίζονται µέσα στον κόσµο πού γέµισε από ταγκαλάκια. Ό Θεός, σάν καλός καί δίκαιος πού είναι, έδωσε σε όλους µας καί ανάλογα χαρίσµατα - π.χ. στους άνδρες τόν ανδρισµό καί στίς γυναίκες την αγάπη -, γιά νά άγωνιζώµαστε καί νά ανεβαίνουµε τήν πνευµατική κλίµακα µέ τήν βοήθεια της θείας Χάριτος καί νά πλησιάζουµε όλο καί περισσότερο σ' Εκείνον πού είναι ό ∆ηµιουργός µας.
Ποτέ δεν πρέπει νά ξεχνούµε ότι έχουµε δίπλα µας, έκτος άπό ανθρώπους πού µπορούν νά µας βοηθήσουν πνευµατικά, καί τόν ϊδιο τόν Χριστό πού µας βοηθάει, τήν Παναγία, τά Χερουβείµ, τά Σεραφείµ καί τους Αγίους Πάντες. Θάρρος λοιπόν!
Ό Χριστός είναι πολύ δυνατός, είναι παντοδύναµος, καί θά δώση τήν θεϊκή Του δύναµη, νά συντρίψουµε τά κέρατα τού πονηρού. Μάς παρακολουθεί συνέχεια άοράτως καί θά µάς ένισχύη, όταν έµεϊς έχουµε τήν αγαθή προαίρεση καί κάνουµε τόν µικρό κατά δύναµιν αγώνα µας.
Όσο µπορούµε, νά αποφεύγουµε τις αφορµές της αµαρτίας. Νά προσέχουµε τις αισθήσεις µας, γιατί όλα από εκεί ξεκινούν. Και όταν αυτό καµµιά φορά, ή και πολλές φορές, είναι δύσκολο, να αποφεύγουµε τουλάχιστον την περιέργεια, για νά µήν παίρνουν τά µάτια µας εικόνες αµαρτωλές, και µάς παίζουν µετά οί δαίµονες σινεµάδες. Έάν πιάσουµε ενα καρβουνάκι αναµµένο καί το κρατήσουµε στην χούφτα µας, επόµενο είναι νά µάς κάψη. Έάν όµως τό κουνάµε στό χέρι - εννοείται γιά λίγη ώρα -, δεν θά µάς κάψη. Έτσι και οί άσχηµες εικόνες, όταν κινούνται σύντοµα, τά µάτια δεν τις κρατούν, άλλα απλώς τις
πιάνουν, καί δεν καίνε τήν ψυχή.
Όσοι δέν πρόσεξαν καί απέκτησαν κακές συνήθειες, όταν ζούσαν κοσµική ζωή, ας δέχωνται άγόγγυστα µετά τήν µεταστροφή τους τον πόλεµο τού εχθρού, χωρίς όµως νά καλλιεργούν επιθυµίες κακές. "Αν αγωνισθούν έτσι, θά εξαγνισθούν καί θά φθάσουν στην κατάσταση τών αγνών ανθρώπων, οί όποιοι ούτε αµαρτίες µεγάλες γνώρισαν ούτε κακές συνήθειες απέκτησαν ούτε καί µεγάλο πόλεµο δέχονται. Καί αν αξιοποιήσουν ώς πείρα τις προηγούµενες πτώσεις τους, θά προχωρήσουν πολύ.
Ά ν κάποιος προχωράη µέσα σέ ένα ναρκοπέδιο καί δέν γνωρίζη τήν περιοχή, θά είναι αναγκασµένος νά προχωράη πολύ αργά καί προσεκτικά, αλλιώς θά τιναχθή στον αέρα. Ένώ, αν γνωρίζη λίγο-πολύ τήν περιοχή, µπορεί νά έχη καί τραύµατα, άλλα, µέ τήν πείρα πού έχει, προχωράει σταθερά καί γρήγορα.
Αν άσχοληθή κανείς µέ τό ακαλλιέργητο χωράφι της ψυχής του, θά ξερριζώση όλα τά αγκάθια τών παθών της καί θά φυτέψη στην θέση τους αρετές. Αύτη ή εργασία όµως είναι επίπονη καί χρειάζεται θέληση πολλή καί υποµονή.
- Γέροντα, νά µάς λέγατε πρακτικά πώς γίνεται ή εργασία αυτή;
- Νά προσπαθή κανείς κάθε µέρα νά τοποθετή µέσα του κάτι τό πνευµατικό, τό όποιο θά άπωθή κάτι τό κοσµικό καί αµαρτωλό, καί έτσι σιγά- σιγά θά άπεκδυθή τόν παλαιό άνθρωπο και στην συνέχεια θά κινήται ελεύθερα στον πνευµατικό χώρο. Νά τοποθέτηση άγιες εικόνες στην µνήµη του αντί αµαρτωλές. Νά άντικαταστήση τά τραγούδια µε ψαλµωδίες, και τά κοσµικά περιοδικά µε πνευµατικά βιβλία. Αν ό άνθρωπος δεν ξεκόψη άπό οτιδήποτε κοσµικό και αµαρτωλό και δεν εχη επικοινωνία µέ τόν Χριστό, µε τήν Παναγία, µέ τους Αγίους, µέ τήν θριαµβεύουσα Εκκλησία, καί δέν άφεθή τελείως στά χέρια τού Θεού, δέν µπορεί νά απόκτηση τήν πνευµατική υγεία.
- Γέροντα, ποια είναι ή πνευµατική υγεία;
- Υγεία πνευµατική ϊσον αγνοί λογισµοί, φωτισµένος νους καί εξαγνισµένη καρδιά πού φιλοξενεί συνέχεια τόν Χριστό καί τήν Παναγία. Ή πολλή προσοχή µέ τήν παρακολούθηση τού εαυτού µας καί τήν προσευχή βοηθούν πολύ θετικά νά αποκτήσουµε τήν υγεία της ψυχής. Ή προσευχή είναι απαραίτητη γιά τόν εξαγνισµό τής ψυχής καί ή σύνεση γιά τήν διατήρηση τής καλής πνευµατικής καταστάσεως.
Ή ζωή βέβαια δέν είναι κατασκήνωση· έχει χαρές, έχει όµως καί λύπες. Πριν άπό τήν Ανάσταση προηγείται ή Σταύρωση. Τά χτυπήµατα των δοκιµασιών είναι απαραίτητα γιά τήν σωτηρία τής ψυχής µας, γιατί αυτά λα- µπικάρουν τήν ψυχή. Όπως συµβαίνει καί µέ τά ρούχα· όσο τά τρίβουµε, όταν τά πλένουµε, τόσο καλύτερα καθαρίζουν. Το ϊδιο καί µέ τό χταπόδι· όσο το χτυπάµε, τόσο περισσότερο καθαρίζει καί µαλακώνει. Καί τό ψάρι φαίνεται ωραίο, όταν πλέη στην θάλασσα καί είναι ζωντανό, ακόµη καί όταν εΐναι στην αγορά µέ τά λέπια καί τά εντόσθια του, άλλα γίνεται χρήσιµο, µόνον όταν κα- θαρισθή - άσχηµήνη εξωτερικά - καί µετά ψηθή. Έτσι. καί ό άνθρωπος, όταν άποβάλη καθετί κοσµικό, ενώ εξωτερικά φαίνεται ότι χάνει τήν ζωή, τήν κοσµική ζωντάνια - τά λέπια -, αδειάζει ό,τι άχρηστο έχει µέσα του, «ψήνεται», καί τότε γίνεται χρήσιµος.

«Τι βοηθάει στην πνευµατική πρόοδο »

Οι άνθρωποι πού τους χτύπησαν µερικοί βαρδάρηδες - δοκιµασίες -, εϊτε γιατί το επέτρεψε ό Θεός, γιά νά τους φρενάρη, εϊτε από φθόνο του πονηρού, χρειάζονται µετά πολλές λιακάδες και δροσιά πνευµατική, γιά νά ανθήσουν και νά καρποφορήσουν.
Όπως και τά δένδρα, όταν ξεθαρρεύουν άπό τις χειµωνιάτικες λιακάδες, άλλα τά φρενάρη ό βαρδάρης, χρειάζονται µετά συνέχεια λιακάδες ανοιξιάτικες και βροχούλα, γιά νά κυκλοφορήσουν οι χυµοί και νά βγάλουν άνθη και καρπούς.
- Γέροντα, γιά νά πάρη κανείς τήν πνευµατική στροφή, τί χρειάζεται;
- Φιλότιµος αγώνας µέ ελπίδα και εµπιστοσύνη στον Θεό. Ή εµπιστοσύνη στον Θεό και ή απλότητα µέ τον φιλότιµο αγώνα φέρνουν τήν εσωτερική ειρήνη και σιγουριά, και τότε γεµίζει ή ψυχή άπό ελπίδα και χαρά. Χρειάζεται υποµονή, φιλότιµο και πνευµατική παλληκαριά, γιά νά στεφανωθή ό αθλητής.
Ή παλληκαριά ξεπηδάει άπό τήν φιλότιµη καρδιά· και όταν κανείς κάνη κάτι µέ τήν καρδιά του γιά τόν Χριστό, ούτε κουράζεται ούτε πονάει, γιατί ό πόνος γιά τόν Χριστό είναι γλέντι πνευµατικό.
Ή πνευµατική ανάπτυξη µπορεί νά γίνη πολύ σύντοµα µέ λίγη φιλότιµη θέληση και παρακολούθηση τού εαυτού µας. Στην συνέχεια θά βοηθιέται ή ψυχή άπό τόν Χριστό, τήν Παναγία, τους Αγγέλους και τους Αγίους. Πολύ βοηθάει επίσης ή µελέτη, ή προσευχή, ή εσωστρέφεια, και νά ήσυχάζη κανείς λίγο.
Ό Χριστός µας δυναµώνει αυτούς πού αγωνίζονται «τόν καλόν αγώνα»[1], τόν όποιο έκαναν όλοι οι "Άγιοι, γιά νά υποτάξουν τήν σάρκα στό πνεύµα. Ακόµη και όταν τραυµατισθούµε, δέν πρέπει νά χάσουµε τήν ψυχραιµία µας, άλλα νά ζητήσουµε τήν βοήθεια του Θεού και νά συνεχίσουµε τον αγώνα µε γενναιότητα. Θά άκούση ό Καλός Ποιµήν και θά σπεύση αµέσως, όπως ό βοσκός, µόλις άκούση ένα αρνάκι νά βελάζη θλιβερά, όταν πληγώνεται, ή κάποιος λύκος ή σκύλος το δαγκώνη, τρέχει, γιά νά το βοηθήση. Περισσότερο έχω αγαπήσει, έχω πονέσει και τους έχω στον νου µου συνέχεια αυτούς πού είχαν ελεεινή ζωή και αγωνίζονται, παρά αυτούς πού δέν βασανίζονται άπό πάθη. Καί ό τσοµπάνος το πληγωµένο ή άρρωστιάρικο αρνί πονάει περισσότερο καί το περιποιείται ιδιαίτερα, µέχρι νά πάρη επάνω του καί αυτό.
Έάν πάλι άγωνιζώµαστε σωστά, άλλα δέν βλέπουµε καµµιά πρόοδο, συµβαίνει µερικές φορές το εξής: Ό δαίµονας, επειδή του κηρύξαµε τόν πόλεµο, ζήτησε ενίσχυση άπό τόν σατανά[2]. Έτσι, έάν πέρυσι πολεµούσαµε µέ έναν δαίµονα, εφέτος πολεµάµε µέ πενήντα, τού χρόνου θά πολεµάµε µέ περισσότερους κ.ο.κ. Αυτό δέν επιτρέπει ό Θεός νά το δούµε, γιά νά µήν ύπερηφανευθούµε. Χωρίς εµείς νά το καταλαβαίνουµε, ό Θεός εργάζεται στην ψυχή µας, όταν βλέπη καλή διάθεση.
- Γέροντα, όταν κανείς αγωνίζεται καί πράγµατι δέν προοδεύη, τί φταίει;
- Μπορεί νά αγωνίζεται υπερήφανα. Άλλα νά σάς πώ καί τί παθαίνουν µερικοί καί δέν προοδεύουν; Ένώ έχουν προϋποθέσεις, τις σπαταλούν σέ µικροπράγµατα καί µετά δέν έχουν δυνάµεις, γιά νά ανταποκριθούν στον πνευ- µατικό αγώνα. "Ας πούµε ότι ξεκινάµε νά κάνουµε µιά επίθεση στον εχθρό καί ετοιµαζόµαστε µέ όλα τά απαραίτητα, γιά νά τόν αντιµετωπίσουµε. Εκείνος όµως, επειδή φοβάται ότι δέν θά τά βγάλη πέρα, προσπαθεί να µας διάσπαση καί να τραβήξη αλλού τήν προσοχή µας µε σαµποτάζ καί προσβολές σε άλλα σηµεία. Έµεΐς τότε στρέφουµε τήν προσοχή µας έκεΐ. Στέλνουµε δυνάµεις δεξιά καί αριστερά. Ό καιρός περνά· τά πολεµοφόδια καί τά τρόφιµα λιγοστεύουν. ∆ίνουµε παλιό ρουχισµό στο στράτευµα. Οι στρατιώτες αρχίζουν νά γογγύζουν. Καί το αποτέλεσµα είναι νά εξαντληθούν όλες οί δυνάµεις µας καί νά µήν αντιµετωπίσουµε τόν εχθρό. Έτσι κάνουν καί µερικοί πάνω στον πνευµατικό αγώνα.
- Γέροντα, στην πνευµατική πρόοδο δέν βοηθάει καί το περιβάλλον;
- Ναί, βοηθάει, άλλα µερικές φορές µπορεί ένας νά ζή ανάµεσα σέ Αγίους καί νά µήν κάνη προκοπή. Υπήρχε µεγαλύτερη προϋπόθεση γιά τόν Ιούδα, πού ήταν συνέχεια µαζί µέ τόν Χριστό; Ό Ιούδας δέν είχε ταπείνωση ούτε καλή διάθεση. Καί µετά τήν προδοσία του πάλι δέν ταπεινώθηκε· βρόντησε τά αργύρια µέ θυµό καί εγωισµό καί πήγε µέ πονηριά στην αγχόνη. Καί οί Φαρισαΐοι κινήθηκαν σάν τόν διάβολο. Άφοϋ έγινε ή δουλειά τους, είπαν στον Ιούδα: «Συ όψεί»[3] Ό Θεός ενεργεί ανάλογα µέ τήν κατάσταση τοϋ άνθρωπου. Το Πνεύµα τό Άγιο δέν εµποδίζεται άπό τίποτε. Αυτό πού κατάλαβα είναι ότι, όπου καί άν βρεθή κανείς, αν άγωνισθή φιλότιµα, µπορεί νά πετύχη τό ποθούµενο, τήν σωτηρία της ψυχής του. Έδώ ό Λώτ ζούσε µέσα στά Σόδοµα καί στά Γόµορρα καί σέ τί κατάσταση πνευµατική ήταν[4]! Τώρα, είτε τό θέλουµε είτε δέν τό θέλουµε, πρέπει νά άγωνισθούµε νά γίνουµε καλύτεροι, ώστε νά ενεργή ή θεία Χάρις µέσα µας. Τά γεγονότα µάς αναγκάζουν καί θά µάς αναγκάσουν νά πλησιάσουµε περισσότερο στον Θεό, γιά νά έχουµε θεϊκή δύναµη, ώστε νά αντιµετωπίζουµε σωστά κάθε κατάσταση - και φυσικά ό Καλός Θεός δεν θά µας άφήση· θά µας προστατεύση.
Πάντως νά ξέρουµε, όταν καλυτερεύουµε την πνευµατική µας κατάσταση, τότε και εµείς νιώθουµε καλύτερα, άλλα και τον Χριστό χαροποιούµε. Ποιος µπορεί νά φαντασθή την µεγάλη χαρά πού αισθάνεται ό Χριστός, όταν τά παιδιά Του προχωρούν; Εύχοµαι νά κάνουν όλοι οί άνθρωποι πνευµατική προκοπή και νά ενωθούν µέ τον Χριστό, πού είναι το Α και τό . Όταν άπό το Α και τό εξαρτάται όλη ή ζωή µας, τότε ολα είναι αγιασµένα.

«Πνευµατική µελέτη »

- Γέροντα, άνθρωποι πού αρχίζουν νά έχουν τήν καλή ανησυχία, τί βιβλία νά διαβάσουν, γιά νά βοηθηθούν;
- Νά διαβάσουν πρώτα τό Ευαγγέλιο, γιά νά µάθουν τί θά πή Χριστός. Νά συγκλονισθούν λίγο, καί ύστερα νά διαβάσουν τήν Παλαιά ∆ιαθήκη. Ξέρεις τί κόπος είναι, Οταν δεν έχουν διαβάσει τίποτε καί σού ζητούν βοήθεια; Σάν νά πηγαίνη ένα παιδί τού ∆ηµοτικού Σχολείου σέ καθηγητή Πανεπιστηµίου καί νά τού λέη: «Βοήθησε µε». Τί νά τού πή ό καθηγητής; «Ενα καί ένα ίσον δύο»; Άλλοι πάλι δέν έχουν τήν καλή ανησυχία- έρχονται καί λένε: «∆εν έχω κανένα πρόβληµα, µιά χαρά εΐµαι, Πάτερ, απλώς πέρασα νά σέ δώ». Ποτέ ό άνθρωπος δέν µπορεί νά πή οτι δέν έχει τίποτε. Κάτι θά έχη. Ό αγώνας γιά πνευµατική ζωή δέν τελειώνει ποτέ. Ή µερικοί µού λένε: «Νά µας πής πνευµατικά». Σάν νά πάνε στον µπακάλη καί τού λένε: «∆ώσ' µας ψώνια». Τά χάνει καί ό µπακάλης. ∆έν έχουν κάτι τό συγκεκριµένο νά ζητήσουν καί νά πουν «µού χρειάζεται τόση ζάχαρη, τόσο ρύζι κ.λπ.», άλλα λένε «δώσ' µας ψώνια». Ή σάν νά πάνε στον φαρµακοποιό καί τού λένε «δώσ' µας φάρµακα!», χωρίς νά τού πούνε προηγουµένως από τί πάσχουν ή αν πήγαν στον γιατρό και τί τους είπε ό γιατρός. Άντε τώρα νά βρής άκρη! Βλέπεις, εκείνος πού έχει πνευµατική ανησυχία, βρίσκει τί του λείπει, τό ζητάει καί ωφελείται. Έγώ, ώς αρχάριος, όταν διάβαζα κάτι, τό αντέγραφα, γιά νά µήν τό ξεχάσω, καί προσπαθούσα νά τό εφαρµόσω. ∆εν διάβαζα, γιά νά περνάω ευχάριστα τήν ώρα µου. Υπήρχε µέσα µου ή καλή ανησυχία καί, όταν δεν καταλάβαινα κάτι, ρωτούσα νά µάθω πώς είναι. Λίγο διάβαζα, πολύ ήλεγχα τόν εαυτό µου µέ αυτά πού διάβαζα. «Ποϋ βρίσκοµαι; Τί κάνω;». Κάθιζα τόν εαυτό µου στό σκαµνί. ∆έν τά περνούσα αυτά πού διάβαζα έτσι αφορολόγητα.
Σήµερα οι άνθρωποι καταλήγουν από τήν πολλή µελέτη νά είναι µαγνητόφωνα καί νά γεµίζουν τις κασσέττες τους µέ περιττά πράγµατα. «Ή άνευ πράξεως» όµως διδασκαλία είναι κατά τόν Άββά Ισαάκ «παρακαταθήκη έντροπής»[5] Βλέπεις, πολλοί πού ενδιαφέρονται γιά τόν αθλητισµό διαβάζουν αθλητικά περιοδικά ή εφηµερίδες καί κάθονται. Μπορεί νά είναι σάν τά µοσχάρια, άλλα θαυµάζουν τους αθλητές: «Α, καταπληκτικός αυτός, λένε, µπράβο! " !...». ∆έν χύνουν όµως λίγο ίδρωτα ούτε χάνουν κανένα κιλό βάρος. ∆ιαβάζουν- διαβάζουν αθλητικά καί ξαπλώνουν έτσι δέν ωφελούνται. Μένουν µέ τήν ευχαρίστηση τοϋ διαβάσµατος. Οι κοσµικοί, άλλοι διαβάζουν εφηµερίδα, άλλοι διαβάζουν ένα ροµάντζο, µιά περιπέτεια, άλλοι παρακολουθούν στό γήπεδο πώς παίζουν, καί περνάνε τήν ώρα τους. Τό ίδιο κάνουν καί µερικοί πού διαβάζουν πνευµατικά. Μπορεί νά ξενυχτούν καί νά διαβάζουν πνευµατικά βιβλία µέ µανία καί νά ευχαριστιούνται. Παίρνουν ένα πνευµατικό βιβλίο, κάθονται καί λίγο αναπαυτικά καί διαβάζουν. « φελήθηκα», λέει ό άλλος. Καλύτερα πες ότι ευχαριστήθηκες, ότι πέρασες ευχάριστα την ώρα σου. Γιατί αυτό δεν είναι ωφέλεια. φελείσαι, µόνον όταν δής τί λέει αυτό πού διαβάζεις, έλέγχης τόν εαυτό σου και προσπαθής νά τόν ζορίζης στην εφαρµογή: «Τί λέει αυτό πού διάβασα; Έγώ πού βρίσκοµαι πνευµατικά; Τί πρέπει νά κάνω;». Ύστερα, όσο περισσότερα µαθαίνει κανείς, τόσο περισσότερη ευθύνη έχει. ∆εν λέω νά µή διαβάζη, γιά νά µην ξέρη πολλά και νά µην έχη ευθύνη, γιατί αυτό είναι πονηριά, αλλά νά µή διαβάζη µόνο γιά νά ευχαριστιέται. Το κακό είναι ότι, αν διαβάζη καί έχη δυνατή µνήµη, θυµάται πολλά, µπορεί και νά λέη καί πολλά καί νά ξεγελάη τόν εαυτό του, νά νοµίζη δηλαδή ότι τά εφαρµόζει κιόλας. Έτσι δηµιουργεί ψευδαίσθηση καί στον εαυτό του καί στους άλλους. Γι' αυτό µήν αναπαύετε τόν λογισµό σας στά πολλά διαβάσµατα. Νά στραφήτε στην εφαρµογή. Τά πολλά διαβάσµατα µορφώνουν εγκυκλοπαιδικά. Έτσι δεν λέγεται;
- Ναί, Γέροντα.
- Σκοπός όµως είναι πώς θά µορφωθώ θεοκεντρικά. ∆έν πάω νά γίνω καθηγητής Πανεπιστηµίου, ώστε νά είµαι υποχρεωµένος νά ξέρω πολλά. 'Αλλά καί αν µοϋ χρειασθή κάτι από τήν άλλη γνώση, εύκολα θά το µάθω, όταν αποκτήσω τήν θεοκεντρική µόρφωση. Κατάλαβες;
- Όταν έχη κανείς περισπασµό, συµφέρει νά συγκεντρωθή µέ τήν µελέτη;
- Ναί, νά διάβαση λίγο, κάτι πολύ δυνατό, γιά νά θερµανθή ή ψυχή. Έτσι καπακώνονται οί µέριµνες καί ό νους µεταφέρεται σέ θειο χώρο. Αλλιώς πάει ό νους σ’ αυτήν ή σ' εκείνη τήν δουλειά, εκεί πού σύχναζε τις περισσότερες ώρες.
- Γέροντα, όταν είναι κανείς κουρασµένος ή στενοχωρηµένος, θέλει νά διάβαση κάτι εύκολο, κανένα διήγηµα, κανένα µυθιστόρηµα κ.λπ.
- ∆έν υπάρχει κανένα πνευµατικό βιβλίο πού νά είναι καλό γιά εκείνη τήν ώρα; Ό σκοπός δέν είναι νά ξεχάση ό άνθρωπος τήν στενοχώρια του, άλλα να λυτρωθή. Τό άλλο δεν λυτρώνει. ∆εν βοηθούν στην πνευµατική ζωή τά µυθιστορήµατα ή ή εφηµερίδα και ή τηλεόραση.
Πολλές φορές ακόµη και µερικά θρησκευτικά περιοδικά κάνουν ζηµιά στους Χριστιανούς, γιατί διεγείρουν τον µωρό ζήλο καί προκαλούν σύγχυση.
Προσέξτε· µή διαβάζετε περιττά πράγµατα τίς ελεύθερες ώρες σας. Μερικά αναγνώσµατα είναι σάν νά τρως νεροκολοκύθες, σάν νά ψαχνής στά άχυρα, νά βρής ένα σπυρί σιτάρι. Λένε µερικοί: «Ναί, άλλα αυτά µέ ξεκουράζουν». Μά πώς σέ ξεκουράζουν, ευλογηµένε, άφοϋ σέ ζαλίζουν καί πονούν τά µάτια σου; Καλύτερα νά κοιµηθής, γιά νά ξεκουρασθής. Από τό τί διαβάζει κανείς, θά καταλάβης τήν πνευµατική του κατάσταση. Άν είναι πολύ κοσµικός, θά διαβάζη περιοδικά αισχρά. Άν είναι λίγο κοσµικός, θά διαβάζη λιγώτερο βρώµικα ή εφηµερίδες. Άν θρησκεύη, θά διαβάζη θρησκευτικά έντυπα ή σύγχρονα θρησκευτικά βιβλία ή πατερικά κ.ο.κ.
- Γέροντα, ποια πνευµατικά βιβλία βοηθούν περισσότερο;
- Πολύ ωφελούν τά διάφορα πατερικά βιβλία, πού στις µέρες µας, δόξα τω Θεώ, κυκλοφορούν κατά χιλιάδες. Σ' αυτά βρίσκει κανείς ο,τι ποθεί, ό,τι τού χρειάζεται. Είναι γνήσια πνευµατική τροφή καί οδηγούν µέ ασφάλεια στον πνευµατικό δρόµο. Γιά νά βοηθήσουν όµως, πρέπει νά διαβάζωνται µέ ταπείνωση καί προσευχή.
Τά πατερικά κείµενα µοιάζουν µέ αξονικές τοµογραφίες, γιατί όπως σ' εκείνες φωτογραφίζεται ή σωµατική κατάσταση τού άνθρωπου, έτσι καί σ' αυτά φωτογραφίζεται ή πνευµατική του κατάσταση. Κάθε πρόταση τών πατερικών κειµένων δέν κρύβει ένα άλλα πολλά νοήµατα, καί καθένας τά καταλαβαίνει ανάλογα µέ τήν πνευµατική του κατάσταση.
Καλό είναι νά διαβάζη κανείς κείµενο καί όχι µετάφραση, επειδή ό µεταφραστής ερµηνεύει τό πρωτότυπο ανάλογα µέ την δική του πνευµατικότητα. Πάντως, γιά να κατανόηση κανείς τους Πατέρες, πρέπει νά σφίξη τόν εαυτό του, νά συγκέντρωση τόν νου του και νά ζή πνευµατικά, γιατί τό πνεύµα των Πατέρων γίνεται αντιληπτό µόνο µέ τό πνεύµα. Ειδικά οι Ασκητικοί Λόγοι τοϋ Άββά Ισαάκ τοϋ Σύρου πολύ βοηθούν, άλλα χρειάζεται νά τους µελετάη λίγο-λίγο, γιά νά άφοµοιώνη την τροφή.
Ό Εύεργετινός[6] εΐναι ευεργεσία µεγάλη, γιατί µπορούµε νά γνωρίσουµε όλο τό πνεύµα των Αγίων Πατέρων. Βοηθάει, γιατί περιγράφει τους αγώνες των Πατέρων γιά όλα τά πάθη µέ τήν σειρά, και ή ψυχή γνωρίζει πώς εκείνοι δούλεψαν και βοηθιέται. Τά Συναξάρια πάλι είναι αγιασµένη ιστορία, γι' αυτό πολύ βοηθούν - ιδίως τά παιδιά -, αλλά νά µήν τά διαβάζουµε σάν ιστορίες.
∆εν χρειάζεται νά έχουµε γνώση πολλή, γιά νά αποκτήσουµε ευλάβεια. Έάν τά λίγα πού ξέρουµε τά συλλογιζώµαστε, θά κεντηθή ή καρδιά. Ένας άπό ένα τροπάριο τινάζεται στον αέρα, και άλλος τά ξέρει όλα άπ' έξω και δέν νιώθει τίποτε, γιατί κινείται έξω άπό τήν πνευµατική πραγµατικότητα. ∆ιαβάζετε λοιπόν Πατέρες, έστω µιά ή δυο γραµµές τήν ηµέρα. Είναι βιταµίνες πολύ δυναµωτικές.


1. Α’ Τιµ. 6, 122. Ο συνηθέστερος όρος στην Αγία Γραφή και την εκκλησιαστική γραµµατεία, ο οποίος δηλώνει τον αρχηγό των εκπεσόντων πονηρών πνευµάτων.
3 Ματθ. 27, 4
4.Βλ. Γέν. 19, 1 κ.ε.
5. Αββά Ισαάκ του Σύρου, Οι Ασκητικοί Λόγοι, Λόγος Α΄ , σ. 6
6.Γνωστή ανθολογία ασκητικών και πατερικών κείµενων που φιλοτεχνήθηκε από τον Όσιο Παύλο τον Ευεργετινό, ιδρυτή και κτήτορα της περίφηµης Ιεράς Μονής της Ευεργέτιδος στην Κωνσταντινούπολη.

Απόσπασμα από τις σελίδες  89 -101  του βιβλίου:
 

        ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΑΪΣΙΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ
                              ΛΟΓΟΙ  Β΄
             ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΦΥΠΝΙΣΗ

               ΙΕΡΟΝ ΗΣΥΧΑΣΤΗΡΙΟΝ

       «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ»

              ΣΟΥΡΩΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Πηγή: http://anavaseis.blogspot.com

Ἀστραπιαία ἀπάντηση Ἱεροθέου. Ἡ μάχη μαίνεται μέχρι ἐξαντλήσεως !

Σχόλιον Ἐριβρεμέτη τοῦ klision: Τὸ πράγμα ἔχει ἐξελιχθεῖ ὅχι ἁπλῶς σὲ διάλογο , σὲ ἀνταλλαγὴ ἀπόψεων ἀλλὰ σὲ ἀγῶνα, σὲ μάχη ποιός θὰ ἐξαντληθεῖ πρῶτος. Ἀλλὰ ἀπὸ ὅσο φαίνεται, “τὸ λέει ἡ καρδιά” τοῦ Σεβ. Ναυπάκτου, εἶναι παλληκάρι ἀντοχῆς. Ὁ Θεὸς νὰ τὸν στηρίζει, γιατί διακυβεύονται πολλά. Ἀλλὰ ἄλλοι Ἱεράρχες δὲν ὑπάρχουν, νὰ μιλήσουν καὶ νὰ πλαισιώσουν τὸν Ναυπάκτου;  Ἔτσι ἁπλῶς ρωτᾶμε !

Μητροπολίτης Ναυπάκτου Ἱερόθεος 

«Μυστήρια και πνευματική ζωή»

Ὁ π. Βασίλειος Θερμός ἀπάντησε σέ ἕνα προηγούμενο κείμενό μου καί ἀναφέρεται στήν σχέση μεταξύ των Μυστηρίων Βαπτίσματος και Χρίσματος με την παρουσία των λαϊκών στην Εκκλησία και κατά κάποιον τρόπο τα ἀντιπαραθέτει στά ὅσα ὑποστηρίζω στά κείμενά μου για τα θέματα αυτά.

Θα ἀπαντήσω στό θέμα αὐτό μέ νέο κείμενό μου τις ἑπόμενες ἡμέρες.

Πρός τό παρόν ὅμως θα δημοσιεύσω μια πρόσφατη συνέντευξη την οποία έδωσα και δημοσιεύθηκε στο Περιοδικό «Ziarul Lumina» του Πατριαρχείου Ρουμανίας πριν καν ανοίξει αυτή η συζήτηση, και είναι επίκαιρη.

Ἡ συνέντευξη αὐτή ἔχει ὡς ἑξῆς:

Ἐρώτηση: Σεβασμιώτατε, ἡ ἐφημερίδα τοῦ Ρουμανικοῦ Πατριαρχείου, Ziarul Lumina, ἔχει πάλη την χαρά και το προνόμιο να λάβη μια συνέντευξη από Σας, γιατί ο Χριστιανός θα έπρεπε να κάνη την προσπάθεια να καταλάβη, να συνειδητοποιήση τις πνευματικές του αρρώστιες, τα πάθη του και να τα θεραπεύση. Αυτό το διάβημα δεν είναι όμως εύκολο.

Στά ἔργα σας μιλάτε πολύ για την οντολογική αρρώστια του ανθρώπου. Ο σύγχρονος άνθρωπος όμως συνήθως θεωρεί αρρώστια την σωματική και την ψυχολογική και αυτές τις αρρώστιες προσπαθεί να τις θεραπεύση στα νοσοκομεία. Αλλιώς, αντιλαμβάνεται την ζωή του στην καθημερινότητα ως ομαλή, υγιή κατάσταση.

Τι εἶναι η πραγματική αρρώστια του ανθρώπου, γιατί χρειάζεται «ιατρική εν Πνεύματι;». Γιατί είναι αποφασιστική, απαραίτητη η θεραπεία;

Ἀπάντηση: Στην Ἁγία Γραφή, τα λειτουργικά κείμενα και τα ἔργα των αγίων Πατέρων της Εκκλησίας γίνεται πολύς λόγος για την ασθένεια του ανθρώπου και την θεραπεία του. Βεβαίως υπάρχει η σωματική ασθένεια, η ψυχολογική ασθένεια και η πνευματική ασθένεια. Μεταξύ αυτών υπάρχει αλληλεξάρτηση.

Τό θέμα τῆς ἀσθενείας πρέπει να το δη κανείς από την πτώση των Πρωτοπλάστων. Ο άνθρωπος πριν την πτώση ζούσε διαφορετικά απ' ο,τι σήμερα. Ο νους του είχε επικοινωνία με τον Θεό, η Χάρη του Θεού φώτιζε την ψυχή και το σώμα. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει ότι ο Αδάμ και η Εύα πριν αμαρτήσουν ζούσαν στον Παράδεισο ως άγγελοι. Μετά όμως την αμαρτία επήλθε ο πνευματικός θάνατος, δηλαδή η διακοπή των σχέσεων με τον Θεό και ακολούθησε ο σωματικός θάνατος. Από τότε ο άνθρωπος γεννιέται με την θνητότητα και παθητότητα, όπως εκφράζονται με τις ασθένειες, τα πάθη και τον θάνατο.

Ἡ αντιμετώπιση των σωματικών ασθενειών γίνεται από την ιατρική επιστήμη, την οποία σεβόμαστε, διότι απαλύνει τον πόνο των ανθρώπων. Επίσης, για τα ψυχολογικά προβλήματα ενδιαφέρεται η ψυχολογία με τις πολλές της θεωρίες, όπως την ψυχαναλυτική, την γνωστική, την συμπεριφοριστική, την υπαρξιακή. Η Εκκλησία θεραπεύει τα πνευματικά νοσήματα, γι' αυτό γίνεται λόγος για «ιατρική εν πνεύματι επιστήμη».

Ἡ πνευματική ἀσθένεια είναι όταν ο νους του ανθρώπου απομακρύνεται από τον Θεό. Ο άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής γράφει: «Νους αποστάς του Θεού η δαιμονιώδης γίνεται η κτηνώδης», δηλαδή όταν ο νους του ανθρώπου απομακρυνθή από τον Θεό, τότε γίνεται δαιμονιώδης με τα πάθη της υπερηφανίας και κτηνώδης με τα πάθη της φιληδονίας και της φιλοκτημοσύνης.

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος κάνει διάκριση μεταξύ σαρκικού, ψυχικού και πνευματικού ανθρώπου. Σαρκικός άνθρωπος είναι αυτός που δεν έχει την Χάρη του Αγίου Πνεύματος. Αυτός χαρακτηρίζεται και ως ψυχικός άνθρωπος, αφού λειτουργούν όλες οι ψυχικές ενέργειες, χωρίς ο άνθρωπος όμως να έχη αισθητώς την Χάρη του Αγίου Πνεύματος. Πνευματικός άνθρωπος είναι αυτός που είναι ναός του Παναγίου Πνεύματος, δηλαδή έχει την Χάρη του Βαπτίσματος και του Χρίσματος και μέσα στην καρδιά του γίνεται η νοερά προσευχή. Τότε εκδηλώνονται όλα τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος.

Κατά τούς Πατέρας της Ἐκκλησίας ὅποια σχέση υπάρχει μεταξύ σώματος και ψυχής, τέτοια σχέση υπάρχει μεταξύ ψυχής και Αγίου Πνεύματος. Δηλαδή, όταν η ψυχή φεύγει από το σώμα, τότε το σώμα πεθαίνει. Έτσι και όταν το Ἅγιον Πνεύμα απομακρύνεται από την ψυχή, η ψυχή είναι νεκρά κατά Θεόν. Ὁπότε, όταν οι Πατέρες ομιλούν για θεραπεία του ανθρώπου, εννοούν την απόκτηση του Αγίου Πνεύματος, την κοινωνία του ανθρώπου με τον Θεό, την κατά φύσιν και υπέρ φύσιν κίνηση των ενεργειών της ψυχής. Με άλλα λόγια, η θεραπεία συνίσταται στην μετατροπή της φιλαυτίας σε φιλοθεΐα και φιλανθρωπία.

Ἐρώτηση: Στα έργα σας για την θεραπεία του ανθρώπου υποστηρίζετε, κατά την διδασκαλία των Πατέρων της Ἐκκλησίας, ότι «ἡ Ἐκκλησία είναι πνευματικό θεραπευτήριο που θεραπεύει τον πνευματικά άρρωστο άνθρωπο».

Αὐτή η αντίληψη βρίσκεται σε αντιλογία με την κοινή νοοτροπία της εποχής μας για την οποία η Εκκλησία είναι ένα πλαίσιο της κοινωνικής η πολιτιστικής εκδηλώσεως μεταξύ άλλων επιλογών που μας προσφέρει η κοινωνία. Για τον σύγχρονο άνθρωπο, η θεραπεία όμως έχει σχέση μόνο με την ιατρική, με την παθολογία, ψυχολογία η με την ψυχιατρική.

Πῶς ερμηνεύετε τον ισχυρισμό σας ότι «η θεραπεία του ανθρώπου γίνεται μέσα στον χώρο της Εκκλησίας»;

Ἀπάντηση: Εφ' όσον προηγουμένως κάναμε την διάκριση μεταξύ σωματικής, ψυχολογικής και πνευματικής θεραπείας γίνεται αντιληπτό ότι αυτή η μέθεξη του Αγίου Πνεύματος γίνεται μέσα στον χώρο της Εκκλησίας με τα Μυστήρια και την ασκητική ζωή. Έτσι μπορούμε να καταλάβουμε τον λόγο του αγίου Σεραφείμ του Σαρώφ ότι σκοπός του ανθρώπου είναι η απόκτηση του Αγίου Πνεύματος. Αυτό είναι το βασικό έργο της Εκκλησίας.

Ἡ Ἐκκλησία, κατά την διαδασκαλία του Αποστόλου Παύλου, είναι Σώμα Χριστού και ο Χριστός είναι η κεφαλή της Εκκλησίας. Κατά δε τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά η Εκκλησία είναι κοινωνία θεώσεως, δηλαδή οδηγεί τον άνθρωπο στην θέωση, δια της καθάρσεως της καρδιάς και του φωτισμού του νου.

Μέ αὐτήν την έννοια λέμε ότι η Εκκλησία είναι Πνευματικό θεραπευτήριο, που θεραπεύει τα πνευματικά νοσήματα του ανθρώπου. Αυτό το συναντούμε στην παραβολή του Καλού Σαμαρείτου και σε πολλά κείμενα του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και πολλών άλλων αγίων Πατέρων, των οποίων τα έργα περιλαμβάνονται στο βιβλίο της «Φιλοκαλίας». Εφ' όσον η Εκκλησία είναι πνευματικό θεραπευτήριο, αυτό σημαίνει ότι και οι Κληρικοί είναι οι πνευματικοί θεραπευτές.

Ὁ π. Ἰωάννης Ρωμανίδης χρησιμοποιούσε το παράδειγμα του Νοσοκομείου για να δείξη τον σκοπό και το έργο της Εκκλησίας. Έλεγε ότι ο Επίσκοπος είναι ο διευθυντής της κλινικής, οι Κληρικοί είναι οι ιατροί που κατευθύνονται από τον Επίσκοπο-διευθυντή για την  θεραπεία των ασθενών, οι συνεργάτες των Κληρικών που εργάζονται στον Ναό είναι το νοσηλευτικό προσωπικό και βέβαια οι άνθρωποι με τα διάφορα πάθη είναι οι ασθενείς που επιδιώκουν να βρουν θεραπεία.

Βεβαίως, η Εκκλησία παράγει και τις εκκλησιαστικές τέχνες, δημιουργεί πολιτισμό, ασχολείται και με το φιλανθρωπικό έργο. Αλλά αυτό είναι συνέπεια του προηγουμένου. Το πρωτεύον έργο της Εκκλησίας είναι η θεραπεία του ανθρώπου, να ενωθή ο άνθρωπος και να θεωθή. Οι άνθρωποι που θεραπεύονται παράγουν αξιόλογο πολιτισμό και ευεργετούν ποικιλοτρόπως την κοινωνία.

Ἐρώτηση: Επιστρέφουμε στο θέμα της κοινής νοοτροπίας του συγχρόνου πολιτισμοῦ. Ἀφ᾽ ἑνός, η Εκκλησία έχει αποκαλυμμένες αλήθειες, τις οποίες τις θεωρεί θείες και απόλυτες. Αυτά είναι τα δόγματα. Αφ' ἑτέρου, στον σύγχρονο πολιτισμό δεν υπάρχει πια απόλυτη αλήθεια, υπάρχουν όμως διάφορες ιδεολογίες και ο άνθρωπος διαλέγει σε συνάρτηση με τον υποκειμενισμό του και στο πέρασμα τῆς ζωῆς μπορεί να κάνει περισσότερες ιδεολογικές επιλογές.

Τί εἶναι τα δόγματα στην αντίληψη της Ἐκκλησίας, αφού ορίσατε την Ἐκκλησία ως «θεραπευτήριο του πνευματικά αρρώστου ανθρώπου» και ισχυρίζεστε ότι «όταν αλλοιώνεται η πίστη, αλλοιώνεται και η σωτηρία. […] όταν αλλοιώνεται η πίστη, τότε αλλοιώνεται και ο τρόπος και η μέθοδος θεραπείας»;

Ἀπάντηση: Στην Ἐκκλησία υπάρχουν και δόγματα, που αναφέρονται στον Τριαδικό Θεό, στην πραγματικότητα ὅμως τα δόγματα λέγονται όροι και θεσπίσθηκαν από τους Πατέρες των Οικουμενικών Συνόδων. Αυτό φαίνεται στο Σύμβολο τῆς Πίστεως. Ἡ λέξη ὅρος σημαίνει το ὅριον που ξεχωρίζει την ἀλήθεια από την πλάνη. Επειδή οι αιρετικοί χρησιμοποιούσαν την φιλοσοφία για να κατανοήσουν το μυστήριο του Τριαδικού Θεού, οι Πατέρες της Εκκλησίας εξαναγκάσθηκαν να οριοθετήσουν την πίστη, για να μη συγχέεται με αιρετικές απόψεις.

Ἔτσι, τα δόγματα της Ἐκκλησίας είναι η οριοθέτηση της Ἀποκαλύψεως. Αυτό σημαίνει ότι οι άγιοι Πατέρες δια της καθάρσεως της καρδίας και του φωτισμού του νοός έφθασαν στην θεωρία του Θεού, είδαν την δόξα του Θεού και στην συνέχεια χρησιμοποίησαν κάποιον όρο-δόγμα για να εκφράσουν αυτήν την εμπειρία την οποία απέκτησαν εν Αγίω Πνεύματι.

Με αυτές τις προϋποθέσεις λέμε ότι το δόγμα είναι έκφραση της εμπειρίας, αλλά και συγχρόνως οδοδείκτης που οδηγεί τον άνθρωπο στην εμπειρία. Όσοι θέλουμε να δούμε τον Θεό και να αποκτήσουμε κοινωνία μαζί Του, έχοντας υπ' όψιν τα δόγματα, ακολουθούμε την αληθινή πορεία, βρισκόμαστε μέσα στην Ἐκκλησία, προσαρμόζουμε την ζωή μας στις εντολές του Θεοῦ και έχουμε την ελπίδα να φθάσουμε κάποτε στην θέωση. Έτσι το δόγμα συνδέεται στενά με το ήθος. Ὁπότε, όταν αλλοιώνεται το δόγμα, αλλοιώνεται ο οδοδείκτης και φυσικά δεν οδηγεί στο επιθυμητό τέλος. Αλλά και όταν ο άνθρωπος δεν ζη σύμφωνα με τις εντολές του Θεού δεν οδηγείται στην βίωση του δόγματος.

Ἀκόμη οι Πατέρες παρομοιάζουν τα δόγματα με φάρμακα. Το φάρμακο βοηθᾶ τον άνθρωπο να θεραπευθή και να αποκτήση την ὑγεία. Ἔτσι το δόγμα είναι το φάρμακο που κατασκεύασαν οι Πατέρες της Ἐκκλησίας, ώστε να θεραπευθῆ ὁ ἄνθρωπος.

Ὅπως γίνεται φανερό, τα δόγματα-όροι δεν είναι ιδεολογίες, αλλά συνδέονται με την θεοπτία. Η ιδεολογία είναι απόρροια στοχασμών, φαντασίας, λογικών σκέψεων, ενώ τα δόγματα είναι καταγραφή και οριοθέτηση της αποκαλυπτικής αλήθειας, της φανερώσεως του Θεού στον άνθρωπο. Έτσι οι ιδέες είναι λογικά κατασκευάσματα που αναιρούνται από άλλες ιδεολογίες, ενώ τα δόγματα είναι γεύση ζωής, συνδέονται με την εμπειρία, μεταμορφώνουν ολόκληρη την ύπαρξη του ανθρώπου.

Ἐρώτηση: Ίδια ερώτηση σε ο,τι αφορά τα Μυστήρια της Εκκλησίας: Τι είναι τα Μυστήρια της Εκκλησίας σε σχέση με την θεραπεία του ανθρώπου;

Ἀπάντηση: Όλη η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι ένα μυστήριο, γιατί είναι το Σώμα του Χριστού που έχει αναστηθή και αναληφθή. Όποιος ζη πραγματικά μέσα στον χώρο της Εκκλησίας δέχεται την Χάρη του Αγίου Τριαδικού Θεού δια του Θεανθρώπου Χριστού. Όσα γίνονται μέσα στην Εκκλησία, ακόμη και αυτή η προσευχή είναι ένα μυστήριο.

Τά βασικά Μυστήρια είναι το Βάπτισμα, το Χρίσμα και η θεία Ευχαριστία, δια των οποίων κανείς μετέχει της Χάριτος του Χριστού, όπως τα κλήματα συνδέονται με την άμπελο. Υπάρχουν και άλλα Μυστήρια, όπως η Ιερωσύνη, ο Γάμος, το Ευχέλαιο, η ιερά Εξομολόγηση. Γενικά, τα Μυστήρια είναι οι κρουνοί -βρύσες δια των οποίων μετέχουμε της Χάριτος του Θεού.

Βέβαια, κατά τους Πατέρες της Εκκλησίας η Χάρη του Θεού δεν μετέχεται απροϋποθέτως, αφού είναι απαραίτητη και η δική μας συνέργεια. Έτσι, ο Θεός είναι ο ενεργών και ο άνθρωπος ο συνεργών. Αυτό σημαίνει ότι για να ενεργήσουν τα Μυστήρια στον άνθρωπο, πρέπει και ο άνθρωπος να ζη ασκητικά, δηλαδή να τηρή τις εντολές του Θεού στην ζωή του. Έτσι επιτυγχάνεται η θεραπεία.

Εἶναι χαρακτηριστικό ότι οἱ Πατέρες της Ἐκκλησίας, όπως φαίνεται στα έργα του αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου και του αγίου Μαξίμου του Ομολογητού, έχουν συνδέσει το Μυστήρο του Βαπτίσματος με την κάθαρση της καρδιάς από τα πάθη, το Μυστήριο του Χρίσματος με τον φωτισμό του νου και το Μυστήριο της θείας Ευχαριστίας με την θέωση του ανθρώπου.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, όπως και όλοι οι άλλοι Πατέρες, συνέδεαν πολύ στενά τα Μυστήρια με την άσκηση. Άλλωστε, αυτό δίδαξε και ο Χριστός με την εντολή που έδωσε στους Μαθητάς Του: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αυτούς τηρείν πάντα όσα ενετειλάμην υμίν» (Ματθ. κη  19-20). Στο «βαπτίζοντες» συμπεριλαμβάνονται τα Μυστήρια και με το «διδάσκοντες τηρείν» εννοείται η ασκητική ζωή, δηλαδή η τήρηση των εντολών του Χριστού.

Ἐρώτηση: Ἐπισημαίνετε σε κάποιο σημείο του έργου σας «Ορθόδοξη Ψυχοθεραπεία» ότι υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι, αν και παρακολουθούν τακτικά την ζωή της Εκκλησίας –πηγαίνουν στην Εκκλησία, εξομολογούνται, κοινωνούν– πάντως δεν θεραπεύονται. Τι γίνεται; Αυτός είναι ένας πολύ σοβαρός ισχυρισμός.

Ἀπάντηση: Η ζωή μας μέσα στην Ἐκκλησία δεν εξαντλείται σε μία τυπική παρακολούθηση της θείας Ευχαριστίας η σε μια τυπική συμμετοχή μας σε κάποιο Μυστήριο, αλλά προϋποθέτει ένωση και κοινωνία μας με τον Χριστό. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται μια ολοκληρωτική μεταμόρφωση ψυχής και σώματος.

Οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας χρησιμοποιώντας στο σημείο αυτό και τις απόψεις του Πλάτωνος, διδάσκουν ότι η ψυχή έχει τρεις δυνάμεις, ήτοι το λογιστικό, το επιθυμητικό και το θυμικό. Οι τρεις αυτές δυνάμεις της ψυχής μπορούν να λειτουργούν παρά φύση, κατά φύση και υπέρ φύση. Η παρά φύση λειτουργία τους εκφράζεται με τα πάθη, που εκδηλώνονται στο λογιστικό, το επιθυμικό και το θυμικό. Η κατά φύση και υπέρ φύση κίνηση των δυνάμεων της ψυχής γίνεται με την όλη ζωή μέσα στην Εκκλησία, και αυτό λέγεται μεταμόρφωση του ανθρώπου. Και οι τρεις δυνάμεις προσφέρονται στον Θεό· ο άνθρωπος αγαπά τον Θεό, σκέπτεται τον Θεό και τηρεί τις εντολές Του.

Ἄν δεν γίνη αὐτό, τότε η παρουσία μας στην Ἐκκλησία είναι τυπική, μηχανική και όχι ουσιαστική και πραγματική. Σε αυτό συντελούν τα Μυστήρια, η θεία Λειτουργία και η όλη ασκητική ζωή. Είναι σημαντικό ότι πέρα από την λειτουργική ζωή υπάρχει και η νηπτική-ησυχαστική παράδοση, όπως την εκφράζουν οι ησυχαστές Πατέρες. Γι' αυτό επιμένουμε στην σύνδεση των Μυστηρίων με την ησυχαστική ζωή.

Ερώτηση: Ποιός είναι ο ρόλος της ταπείνωσης στην θεραπεία του ανθρώπου; 

Απάντηση: Η υπερηφάνεια είναι το πρώτο αμάρτημα που διέπραξε ο Αδάμ. Θέλησε να γίνη Θεός χωρίς υπακοή στο θέλημά Του. Η υπερηφάνεια συνετέλεσε και στην πτώση των δαιμόνων.

Η θεραπεία του πάθους της υπερηφάνειας γίνεται με την ταπείνωση, η οποία εκφράζεται με την υπακοή. Έτσι όταν υπακούουμε στο θέλημα του Θεού δείχνουμε ότι βιώνουμε την ταπείνωση και έτσι δια της ταπεινώσεως θεραπεύεται η πτωτική κατάσταση.

Αυτό φαίνεται στην περίπτωση του νέου Αδάμ που είναι ο Χριστός. Εφ' όσον ο παλαιός Αδάμ έχασε την κοινωνία του με τον Θεό με την υπερηφάνειά του, γι' αυτό και ο Χριστός, που είναι ο Νέος Αδάμ, διορθώνοντας το λάθος του Αδάμ εκένωσε εαυτόν μορφήν δούλου λαβών και δια της ταπεινώσεως και υπακοής στον Πατέρα Του θεράπευσε το ανθρώπινο γένος.

Επομένως, όταν υπακούουμε στον θέλημα του Θεού και στον Πνευματικό μας Πατέρα, τότε ταπεινωνόμαστε και κοινωνούμε με τον νέο Αδάμ, τον Χριστό, και θεραπευόμαστε.

Ερώτηση: Σεβασμιώτατε, τι είναι η ανάσταση της ψυχής σε αυτή την προοπτική της θεραπείας του ανθρώπου;

Απάντηση:  Μετά την πτώση του Αδάμ, όπως είπαμε προηγουμένως, επήλθε ο πνευματικός θάνατος, ο χωρισμός του ανθρώπου από τον Θεό, και ακολούθησε ο σωματικός θάνατος. Τώρα με την Χάρη του Τριαδικού Θεού μέσα στον χώρο της Εκκλησίας, όταν μετέχουμε στα Μυστήρια και την ασκητική ζωή, γίνεται η πνευματική ανάσταση και θα ακολουθήση η τελική ανάσταση των σωμάτων.

Δηλαδή, πρώτη ανάσταση είναι η μετοχή μας στο Βάπτισμα, το Χρίσμα και την θεία Λειτουργία, κατά την οποία η ψυχή του ανθρώπου ενώνεται με τον Χριστό και το σώμα δέχεται τις ενέργειες της ακτίστου Χάριτος. Και δεύτερη ανάσταση είναι η μελλοντική ανάσταση των σωμάτων που θα γίνη  κατά την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού και η αιώνια κοινωνία μας με τον Χριστό, η συμμετοχή μας στην αιώνια Εκκλησία, στο ουράνιο συλλείτουργο.

Οὐσιαστικά, λοιπόν, θεραπεία του ανθρώπου κατά την ορθόδοξη παράδοση αυτό που λέμε ορθόδοξη ψυχοθεραπεία, είναι η μετοχή μας στην πρώτη ανάσταση, στην ενότητα και κοινωνία μας με τον Χριστό, οπότε όλο το είναι μας, ψυχή και σώμα, κινείται προς τον Θεό και έχουμε την ελπίδα να ζήσουμε και την δεύτερη ανάσταση.

Αὐτή η ανάσταση συνδέεται με την αληθινή επανάσταση. Πράγματι, η λέξη επανάσταση στην ελληνική γλώσσα σημαίνει επανέρχομαι στην προηγούμενη θέση (επαν-ίστημι), δηλαδή στην προ της πτώσεως και προ του θανάτου ζωή, ουσιαστικά λοιπόν δηλώνει την ανάσταση εν Χριστώ. Και αυτή είναι η πραγματική ορθόδοξη ψυχοθεραπεία.

Ἐρώτηση: Γιατί έχουμε αμφιβολίες για την αλήθεια του Χριστού, όπως είχε ο Απόστολος Θωμάς για την Ανάσταση του Χριστού;

Ἀπάντηση: Ο άνθρωπος σε όλα τα θέματα ζητά να βρη την αλήθεια εμπειρικώς. Αυτό είναι αρχή επιστημονική και αυτό ήταν εκείνο που κατέρρριψε την μεταφυσική που στηριζόταν στην φαντασία και τον στοχασμό. Έτσι δεν θέλουμε απλώς να ακούμε για τον Χριστό, αλλά να Τον γνωρίσουμε προσωπικά.

Ὁ Ἀπόστολος Θωμάς ζητούσε ο ίδιος να δη και να ψηλαφήση τον Αναστάντα Χριστό. Ο ιερός Θεοφύλακτος Βουλγαρίας γράφει ότι ο Θωμάς ήταν κατηχούμενος από τους άλλους μαθητές, δηλαδή οι μαθητές του έλεγαν ότι ο Χριστός αναστήθηκε, αλλά αυτός ήθελε να αποκτήση δική του προσωπική εμπειρία. Αυτό δείχνει ότι άλλο είναι η πίστη εξ ακοής και άλλο η πίστη εξ εμπειρίας. Εμείς ακούμε περί του Χριστού από τους αυτόπτες μαθητές και αγίους και στην συνέχεια αγωνιζόμαστε να φθάσουμε στο να δούμε πνευματικά τον Χριστό. Από τον «Χριστό της ιστορίας» να φθάσουμε στον «Χριστό της πίστεως», αφού η πίστη μας είναι ενυπόστατη. Και στο θέμα αυτό βοηθά η όλη εκκλησιαστική ζωή, με τα ιερά Μυστήρια και την ησυχαστική παράδοση.

Εἶναι σημαντικό ότι ο Απόστολος Θωμάς ζητούσε να βάλη τον δάκτυλό του στις πληγές του Σώματός Του, «εις τον τύπον των ήλων» και την χείρα του «εις την πλευράν» του Χριστού. Ο Αναστημένος Χριστός ικανοποίησε το αίτημά του, γιατί θέλει να είναι «ερευνώμενος και αναζητούμενος».

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης λέγει ότι ο Χριστός διψᾶ τό διψᾶσθαι, ο δε άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γράφει ότι ο Χριστός είναι σαν το «θήραμα» εκείνο που ελκύει τον κυνηγό για να το συλλάβη μέσα από πολλές δοκιμασίες και έτσι τον τραβά προς τον εαυτό Του. Από αυτό αντιλαμβανόμαστε ότι η Εκκλησία που είναι το Σώμα του Χριστού, αναγνωρίζεται από τις πληγές της, δηλαδή το μαρτύριο και την άσκηση. Αν  δε σκεφθούμε ότι οι βεβαπτισμένοι και βεβαιόπιστοι είναι μέλη του Σώματος του Χριστού, τότε οι «πληγές» αυτού του Σώματος είναι οι μάρτυρες του αίματος και της προαιρέσεως, οι «τραυματίες του θείου Νυμφίου», όπως λέγει ο άγιος Νικόλαος Καβάσιλας.

Ὅποιος, λοιπόν, θέλει να γνωρίση τον Χριστό, θα πρέπει να αναζητήση τους «τραυματίας του θείου Νυμφίου» και δι' αυτών θα οδηγηθή στην όραση και γνώση του Αναστάντος Χριστού. Ὁ Χριστός ψηλαφάται, θεάται, γνωρίζεται εμπειρικώς. Έξω από την εμπειρία ενεδρεύει ο κίνδυνος της αμφιβολίας, του στοχασμού, της αθεΐας.

Αὐτά ἔλεγα τόν Μάρτιο του 2010 αλλά απάντηση για το τελευταίο άρθρο του π. Βασιλείου Θερμοῦ θα δοθῆ τις προσεχεῖς ἠμέρες….

Πηγή : romfea,gr

Πνεῦμα ἀργολογίας μή μοι δῶς...

Ένας γέροντας είπε: Υπάρχει άνθρωπος πού νομίζει ότι σωπαίνει, μα ή καρδιά του κατακρίνει τους άλλους. Αυτός πάντοτε μιλάει. Και υπάρχει άλλος πού μιλάει άπ' το πρωί ως το βράδυ, μα φυλάει τη σιωπή, γιατί δεν λέει τίποτα πού να μην είναι ωφέλιμο. Ρώτησαν ένα γέροντα: Ποια είναι ή σημασία του ρητού, "πάν ρήμα άργόν ο εάν λαλήσωσιν οι άνθρωποι, άποδώσουσι περί αυτόν λόγον" (Ματθ. 12: 36); Και αποκρίθηκε: Κάθε λόγος πού αναφέρεται σε υλικά πράγματα, εκτός από τα απαραίτητα, είναι αργολογίας. Μόνο ή ομιλία για σωτηρία "ψυχής δεν είναι αργολογία. Ωστόσο, και σ' αύτη την περίπτωση, είναι καλύτερο ν' αποφεύγει κανείς τα πολλά λόγια. Γιατί καθώς μιλάς για το καλό, έρχεται και το κακό. Πήγε κάποιος αδελφός σ' ένα γέροντα και του λέει: Αββά, πες μου μια συμβουλή για τη σωτηρία μου. Αν επισκεφθείς κάποιον, του απάντησε εκείνος, μη βιαστείς να μιλήσεις, πριν σκεφτείς καλά (αυτά πού πρόκειται να πεις). Ό αδελφός κατανύχθηκε από τη συμβουλή και του έβαλε μετάνοια, λέγοντας: Πραγματικά, πολλά βιβλία διάβασα, αλλά τέτοια σοφία πουθενά δεν συνάντησα. Και έφυγε ωφελημένος. Ό άββάς Ησαΐας είπε: Σοφία δεν είναι το να μιλήσεις. Σοφία είναι το να γνωρίζεις πότε πρέπει να μιλήσεις και τι να πεις. Κι αν έχεις γνώση, δείξε πώς δεν γνωρίζεις τίποτα, για να ξεφύγεις από πολλούς κόπους• γιατί εκείνος πού εμφανίζεται σαν γνωστικός, φορτώνει τον εαυτό του με κόπους. Να μην καυχιέσαι για τις γνώσεις σου, γιατί (στην πραγματικότητα) κανείς δεν γνωρίζει τίποτα. Ό άββάς Ποιμήν είπε: Αν ο άνθρωπος θυμηθεί το ρητό πού είναι γραμμένο (στο Ευαγγέλιο), "εκ των λόγων σον δικαίωθήση και εκ των λόγων σου καταδικασθήση" (Ματθ. 12:37), θα προτιμήσει μάλλον τη σιωπή. Ό ίδιος (άββάς) είπε: Ένας αδελφός ρώτησε τον άββά Παμβώ, αν είναι καλό να επαινούμε τον πλησίον. Και του είπε: Καλύτερα είναι να σωπαίνουμε". Ό άββάς Σισώης είπε: - Έχω τριάντα χρόνια τώρα, πού δεν παρακαλώ το Θεό για αμαρτία, δηλαδή για οποιαδήποτε άλλη, παρά για τούτο μόνο προσεύχομαι: "Κύριε Ιησού", λέω, "φύλαξε με από τη γλώσσα μου". Και όμως, μέχρι σήμερα, καθημερινά πέφτω και αμαρτάνω με τη γλώσσα. Του αγίου Έφραίμ. Εκείνος πού λέει πολλά λόγια, (όταν βρίσκεται) ανάμεσα σε αδελφούς, θα προκαλέσει πολλές φιλονικίες και πολλή αντιπάθεια εναντίον του. "Αν όμως δύσκολα ανοίγει τα χείλη του, θα γίνει αγαπητός. Αδελφέ, όταν ο αθλητής αγωνίζεται, κρατάει σφιχτό το στόμα του. Σφίγγε κι εσύ το στόμα σου, (συγκρατώντας το) από τα περιττά (λόγια), και θα έχεις (ψυχική) ανάπαυση. Όποιος λέει πολλά λόγια, γίνεται αντιπαθητικός. "Όποιος όμως προσέχει το στόμα του, γίνεται αγαπητός. Όποιος φυλάει το στόμα του, φυλάει Και την ψυχή του. Απεναντίας, ο αυθάδης αυτοκαταστρέφεται ή (πάντως) "εγγίζει συντριβή", όπως είναι κάπου γραμμένο (Παροιμ. 10:14). Ό κήπος πού δεν έχει φράχτη, ποδοπατιέται Και ερημώνεται. Κι αυτός πού δεν φράζει το στόμα του, χάνει τους (πνευματικούς) καρπούς του. Άντιόχου του Πανδέκτη. Σ όλες τις περιστάσεις μας συμφέρει ή σιωπή. "Αν πάλι ρωτήσει κανείς, γιατί ο Παύλος "παρέτεινε τον λόγον μέχρι μεσονυκτίου" (Πράξ. 20:7), θα μπορούσαμε να του απαντήσουμε: Πρώτα-πρώτα, επειδή έμελλε να φύγει. Κι έπειτα, επειδή (οι ακροατές του) ήταν νεοκατήχητοι. Το κήρυγμα δηλαδή βρισκόταν τότε ακόμα στην αρχή του, Και γι' αυτό είχαν ανάγκη από πιο πολλή στήριξη. Πέρα άπ' αυτά όμως, ο Παύλος ήταν γεμάτος από τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, κι έτσι δεν μιλούσε εκείνος, αλλά το Πνεύμα με το στόμα εκείνου, καθώς Και ο ίδιος λέει: "...δοκιμήν ζητείτε του εν εμοι λαλούντος Χρίστου..." (Β' Κορινθίους 13:3). Οι, πνευματοφόροι λοιπόν δεν μιλάνε οπότε θέλουν αυτοί, μα όταν τους παρακινεί το Άγιο Πνεύμα, πού κατοικεί μέσα τους. Και αν κάποτε πουν πολλά, δεν βλάπτονται καθόλου, γιατί έχουν τη χάρη του Πνεύματος, πού τους φωτίζει και διατηρεί το νου τους αθόλωτο. Ωστόσο Και γι' αυτούς είναι μάλλον πιο ωφέλιμη ή σιωπή, πού επιβάλλεται στη συγκεκριμένη ώρα από τις περιστάσεις. Όσο για τα γνωρίσματα εκείνου πού έχει μέσα του το Άγιο Πνεύμα, είναι ή πραότητα, ή ήσυχαστικότητα, ή ταπεινοφροσύνη, συνδυασμένη με πολλή σοφία Και (πνευματική) γνώση, ή έλλειψη επιθυμίας για κάθε ηδονή και δόξα του κόσμου τούτου, καθώς Και ή ακόρεστη επιθυμία για τα επουράνια. Του αγίου Διαδόχου . Όπως όταν ανοίγονται συνεχώς Οι πόρτες των λουτρών, διώχνουν γρήγορα την εσωτερική θερμότητα προς τα έξω, έτσι Και ή ψυχή, όταν θέλει να λέει πολλά, ακόμα Και καλά, διασκορπίζει την περισυλλογή της από τη φωνητική πύλη (δηλαδή το στόμα). Γι' αυτό στερείται τα θεμελιώδη (πνευματικά) νοήματα και γίνεται ενοχλητική, μιλώντας στους τυχόντες για τους ανόητους λογισμούς της, καθώς δεν έχει πια το Άγιο Πνεύμα, πού της διατηρεί το νου χωρίς φαντασίες. Γιατί το αγαθό (Πνεύμα) αποφεύγει την πολυλογία, πού προξενεί κάθε ταραχή και φαντασία. Καλή είναι λοιπόν ή σιωπή, πού γίνεται στον κατάλληλο καιρό, γιατί δεν είναι τίποτ' άλλο παρά μητέρα πολύ σοφών νοημάτων. Του αγίου Μαξίμου. Εκείνος πού υποκρίνεται σιωπή για να πράξει κάτι κακό, μηχανεύεται απάτη κατά του πλησίον. Αν αποτύχει σ' αυτήν, φεύγει, προσθέτοντας στο πάθος του οδύνη (για την αποτυχία του). Αντίθετα, εκείνος πού σωπαίνει για να ωφελήσει, αυξάνει τη φιλία Και φεύγει με χαρά, γιατί έλαβε φωτισμό πού διώχνει το σκοτάδι. Εκείνος πού σε μια συγκέντρωση διακόπτει με αυθάδεια την ακρόαση των λόγων, δεν κρύβει ότι πάσχει από φιλοδοξία. Και, υποδουλωμένος σ' αυτήν, παρουσιάζει μύριους λόγους και προτάσεις, θέλοντας να διασπάσει τον ειρμό των λεγομένων (από τους άλλους). Του αββα Ισαάκ. Αν φυλάξεις τη γλώσσα σου, θα λάβεις από το Θεό τη χάρη της καρδιακής κατανύξεως, μέσα στην οποία θ' αντικρίσεις την ψυχή σου• δηλαδή θα λάβεις το φωτισμό του νου και θα γεμίσεις με τη χαρά του Πνεύματος. "Αν όμως σε νικά ή γλώσσα σου, ποτέ δεν θα μπορέσεις να βγεις από το σκοτάδι (του νου). "Αν δεν έχεις καθαρή καρδιά, έχε τουλάχιστον καθαρό στόμα, όπως είπε κάποιος άγιος. (Μικρός Ευεργετινός )

Πηγή:http://sotiriapsixis.blogspot.com

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

World Clocks